terug
Uit: India Nu 109 (sep-okt 1997)


Opinie

Werkende meisjes tellen wl


In haar bijdrage stelt XXX (zie hier) dat meisjes ook in de campagne die de Landelijke India Werkgroep (LIW) voert tegen kinderarbeid toch weer het stiefkind zijn. Volgens Gerard Oonk zet de LIW zich echter wel degelijk in voor de werkende meisjes. Er is geen sprake van een "onbewuste jongensfocus".


waterhalen (foto: Hans Spruyt)
De activiteiten rond het Rugmark-keurmerk zijn alleen van belang voor jongens die in de 'carpet belt' van Uttar Pradesh werken, constateert XXX. De LIW zou het Rugmark-keurmerk "in een liefhebbende omarming gesloten" hebben, wat tekenend zou zijn voor haar campagne tegen kinderarbeid waarin werkende meisjes links blijven liggen.
De activiteiten rond Rugmark zijn gestart op verzoek van de Zuid-Aziatische Coalitie Tegen Kinderarbeid (SACCS) en stonden vier jaar leden aan het begin van onze activiteiten rond het thema kinderarbeid. In de tapijtindustrie van Uttar Pradesh gaat het inderdaad hoofdzakelijk om jongens. Maar was dat een reden om destijds nee te zeggen op dat verzoek van SACCS? Of hadden we de steun later moeten intrekken toen er in onze campagne "Kinderarbeid, da's geen werk" ook meer aandacht voor de positie van mejsjes kwam? Ik meen van niet.


Tapijtknoopstertjes

Vier jaar na dato is er sowieso geen sprake meer van een 'jongensfocus' van Rugmark, zo je al van zoiets kon spreken. Het keurmerk is inmiddels ook in Nepal actief en daar zijn het juist vooral meisjes die in de tapijtindustrie werken. Samen met onze partners in de Coalitie voor 'Tapijten Tegen Kinderarbeid', zullen wij daar zeker aandacht aan besteden. Rugmark is er inderdaad nog niet in geslaagd voet aan de grond te krijgen in Jammu en Kashmir (mede vanwege het conflict daar) en Marokko - waar ook voornamelijk voor de export wordt gewerkt - maar ik verwacht dat dit in de toekomst wel zal gebeuren. Het is kortom niet terecht om het keurmerk en de ondersteunende rol van de LIW vast te pinnen op een zogenaamd 'jongensgericht' begin. De sociale werkelijkheid in de tapijtindustrie was schrijnend genoeg om ergens te beginnen. Dat dat 'ergens' de 'carpet belt' zou zijn, is niet zo geheel verwonderlijk. Het is de belangrijkste tapijtproducerende regio van India.
De aandacht voor kinderarbeid in de tapijtindustrie en voor Rugmark heeft verder een zeer belangrijke bijdrage geleverd aan het feit dat het fenomeen kinderarbeid als geheel in XXX's woorden "de zompige ruimte waar taboes doorgaans verblijven" heeft verlaten. De aandacht die er nu gelukkig ook steeds meer - hoewel nog steeds te weinig - is voor meisjesarbeid is daarvan mede het resultaat.


Brede programma's

Het uitbannen van extreme vormen van kinderarbeid is natuurlijk heel belangrijk. Niet voor niets was het een van de drie actiepunten van de handtekeningenactie 'Teken tegen Kinderarbeid'. Maar het gaat de LIW zeker niet om alleen de extreme vormen. De Indiase organisaties waarmee wij samenwerken benadrukken dat elk beleid om extreme vormen van kinderarbeid uit te bannen alleen kan slagen als onderdeel van bredere programma's om alle vormen van kinderarbeid uit te bannen. In de praktijk: je moet vaak extra moeite doen en soms andere middelen inzetten om kinderen uit extreme situaties te halen, maar je kunt bij het aanbieden van onderwijs geen kinderen uitsluiten die 'minder extreem' werk doen. Elk kind heeft recht op goed basisonderwijs.
XXX vraagt zich voorts retorisch af wat de LIW onder kinderarbeid verstaat en citeert dan uit de notitie 'Teken Tegen Kinderarbeid' de - algemeen aanvaarde - definitie van kinderarbeid waarin de woorden meisjes en jongens inderdaad niet voorkomen. Volgens XXX is dat een vrij onnauwkeurige definitie waarbij meisjes makkelijk uit het zicht verdwijnen. In dezelfde notitie staat echter vlak na deze definitie: "Meisjes doen thuis vaak het 'onzichtbare werk' dat minder wordt gewaardeerd, maar soms nog zwaarder is dan werk buitenshuis." Hoezo verdwijnen meisjes bij de LIW uit het zicht?


Verplicht basisonderwijs

Het zorgen voor goed en verplicht basisonderwijs voor elk kind ziet de LIW als belangrijkste remedie tegen kinderarbeid. In de samen met negen andere organisaties gevoerde actie 'Teken Tegen Kinderarbeid' wordt er in het eerste actiepunt bij de Nederlandse regering en de Europese Unie op aangedrongen om: "Steun aan het basisonderwijs in ontwikkelingslanden te combineren met programma's om werkende kinderen op school te krijgen, met bijzondere aandacht voor meisjes." Deze actie (en lobby-activiteiten daar omheen) heeft er sterk aan bijgedragen dat onderwijs - met name voor meisjes - een hoge prioriteit heeft gekregen in het Nederlandse ontwikkelingsbeleid.
Dat is ook wat XXX wil, veronderstel ik. Maar vervolgens komt ze met het verhaal dat Indiase ouders toch niet willen dat meisjes naar school gaan en dat de LIW daar (in India?) toch echt zelf wat aan moet gaan doen. Daar raak ik het spoor van haar betoog bijster. Er zijn in India vele organisaties en projecten die zich inzetten voor een betere toegang van meisjes tot het onderwijs. Dat gaat moeizaam, maar er is wel vooruitgang. Door het werk en politieke druk van particuliere organisaties gebeurt er nu veel meer - ook door de regering - dan pakweg vijf jaar geleden. Dat wil de LIW als kleine Nederlandse NGO ondersteunen, onder meer door samen met anderen te lobbyen voor meer ontwikkelingshulp voor goede Indiase onderwijsinitiatieven ten behoeve van meisjes (en jongens).
Verder is de LIW actief betrokken bij een samenwerkingsverband tussen de Nederlandse Onderwijzersvakbond en Indiase organisaties als de MV Foundation en het Onderwijzersforum Tegen Kinderarbeid in Andhra Pradesh. Beide werken met succes aan het op school krijgen n houden van meisjes. Veel ouders werken entflousiast mee! Het idee dat de LIW Indiase initiatieven niet alleen zou moeten ondersteunen, maar die zelf in India zou moeten ontwikkelen, druist in tegen alle lessen die de afgelopen jaren zijn geleerd op het terrein van de ontwikkelingssamenwerking. Het onderwijs voor meisjes als nieuwe 'white man's burden' op de schouders van de LIW nemen gaat toch echt wat te ver.

Gerard Oonk
stafmedewerker LIW

Dit artikel is een reactie van de LIW op het artikel
"Niemand bekommert zich om meisjesarbeid" (India Nu 109, sep-okt 1997)





begin document

HOME Landelijke India Werkgroep

Landelijke India Werkgroep - 27 september 2007