terug
Uit: India Nu 113 (mei-jun 1998)


Toegepaste technologie

Vissersvrouwen gebaat bij zonne-energie


Het Asian and Pacific Centre for Transfer of Technology (APCTT) is een regionale VN-organisatie die zich richt op de ontwikkeling en overdracht van (toegepaste) technologie. Vrouwen en duurzaamheid krijgen daarbij speciale aandacht. xxx, werkzaam op het APCTT-hoofdkantoor in New Delhi, schetst in dit artikel wat vissersvrouwen in Zuid-India kunnen hebben aan toegepaste zonne-energie.

"Als het maar een beetje regent, bederft alles, en is al het werk voor niks", zegt de vrouw terwijl ze de verse kleine visjes in de hete middagzon in het zand te drogen legt. Het verlies van agrarische producten als gevolg van verkeerd drogen is aanzienlijk.
   In Zuid-Aziatische ontwikkelingslanden is het drogen in de open lucht de meest gebruikte conserverings- en opslagmethode van voedsel. Deze methode heeft echter nogal wat nadelen. Ten eerste drogen de producten niet gelijkmatig. Hierdoor krijgen bacteriën een kans en bederft het product. Ten tweede veroorzaken stof, zand en uitwerpselen van passerende dieren vervuiling. Tot slot kan het product al bij een paar spetters regen worden weggegooid. Door het toepassen van relatief eenvoudige technieken kan het verlies al aanzienlijk worden beperkt.


Goedkoop

Zouten en drogen behoren tot de oudste methoden om vis te conserveren. Het voordeel hiervan is de geringe benodigde hoeveelheid kapitaal. Ook de kosten voor opslag en transport zijn laag. In India wordt deze methode nog veel gebruikt in de vissersdorpjes langs de kusten van Tamil Nadu en Kerala.
   De gemeenschappen in deze gebieden behoren tot de armste en meest achtergestelde in de deelstaten. De dorpjes zijn vaak overbevolkt, de infrastructuur is erg slecht en de economische mogelijkheden zijn beperkt. Meestal gaan de mannen in kleine, open bootjes de zee op om te vissen en zorgen de vrouwen voor de verwerking en de verkoop. De gedroogde vis wordt meestal los of in kleine pakketjes verkocht op lokale of wat verder gelegen markten. Tijdens de verkoop merken de vrouwen dat hun methode van drogen niet optimaal is. De vis ziet er niet aantrekkelijk uit en veel klanten klagen over zanderige en slecht gedroogde vis.

vissersvrouw op het strand bij Pullavilla (foto: Luuk Kramer)
   Gedurende mijn bezoek aan vissersdorpjes in Tamil Nadu en Kerala bleek dat de vrouwen gemotiveerd zijn om te zoeken naar oplossingen die bijdragen aan de verbetering van hun eigen situatie en die van hun gezinnen. In de meeste dorpen hebben de vrouwen zich georganiseerd in Mahila Sangams (plaatselijke vrouwengroepen). Hierdoor komen ze in contact met andere vrouwen die geconfronteerd worden met dezelfde problemen en ontstaat het besef dat alleen door samen te werken er oplossingen kunnen worden gevonden. Zo hebben veel van deze vrouwengroepen activiteiten ontplooid op het gebied van kredietverlening, sociale bewustwording, dorpspolitiek en juridische hulp.
   De laatste tijd bestaat er in de vissersdorpjes veel behoefte aan een aanvulling op het huishoudinkomen en het creëren van werkgelegenheid. Vooral onder de jeugd is de werkloosheid erg hoog. In tegenstelling tot vroeger zijn er tegenwoordig nog maar weinig vrouwen aan het werk in de productie van visnetten. In de jaren tachtig werd de productie gemechaniseerd en konden de netten goedkoper geïmporteerd worden uit naburige landen. Hierdoor steeg de werkloosheid onder vrouwen.
   Mahila Sangams proberen met het stimuleren van nieuwe activiteiten zoals het produceren van vis-pickles en het vlechten van manden de werkloosheid te bestrijden.


Drogers

Maar ook de vrouwen weten dat dit slechts marginale activiteiten zijn en er iets substantiëlers nodig is. Daarom vroegen zij naar mogelijkheden vis te drogen met behulp van zonne-energie.
   Grofweg zijn er twee categorieën drogers die op zonne-energie werken. Ten eerste is dat een soort broeikas met uitlaat voor de vochtige lucht. De tweede is wat ingewikkelder en het gebruik vereist meer technologische kennis. Hij bestaat uit een kamer of klein gebouw met zonnepanelen op het dak. De hete lucht in de panelen wordt getransporteerd naar de goed geïsoleerde droogovens waar de te drogen producten op planken liggen. Het is mogelijk de hete lucht op verschillende plekken de oven in te laten stromen zodat de vis gelijkmatig droogt.
   Het spreekt voor zich dat het werken met zo'n droger een stuk duurder is dan de traditionele methode. Daarnaast vereist het meer technische vaardigheden. Aan de andere kant zijn er onmiskenbare voordelen: de droogtijd is korter, gedroogde producten kunnen langer bewaard worden, de omstandigheden waaronder gedroogd wordt, zijn beter te beïnvloeden en de hygiëne is beter.
   De toepassing van dergelijke technologieën is vaak gericht op het verminderen van zwaar en belastend werk door vrouwen. Het blijkt echter dat veel vrouwen dergelijke technologieën ook gebruiken voor meer commercieel georiënteerde activiteiten. Zo kwam ik iemand tegen die een biogasinstallatie, die bedoeld was voor het huishouden, gebruikt voor het opzetten van een soort catering-bedrijf. Veel vrouwen kunnen ontzettend inventief omgaan met nieuwe technologie. De zonne-energie drogers worden nu ook gebruikt voor het drogen van kruiden, fruit, zeewier, garnalen en ander zeefruit.
   De vissersvrouwen in Zuid-India beseffen dat het ontwikkelen van zogenaamde niet-traditionele activiteiten hun goede economische vooruitzichten kan opleveren. Zij zijn ook bereid om risico's te nemen. Een deel van het eigen spaargeld wordt geïnvesteerd, maar daarnaast is het mogelijk risico's te spreiden. De Mahila Sangams vervullen daar een belangrijke rol bij. Door de ondernemersgeest van de vrouwen stijgt hun aanzien en levert de nieuwe technologie op termijn wellicht een bijdrage aan het terugdringen van de werkloosheid.

xxx
Women in Development Group, APCTT, New Delhi

(vertaling & bewerking: xxx)




terug

HOME Landelijke India Werkgroep

Landelijke India Werkgroep - 27 augustus 2002