Onverwachte verkiezingsuitslag
maakt nieuwe regering sterk

Verkiezingsleuzen op muur

  BJP

In de aanloop naar de verkiezingen kwam de BJP binnen haar Nationale Democratische Alliantie (NDA) steeds meer alleen te staan. De Biju Janata Dal (BJD) uit Orissa bijvoorbeeld trok zich terug uit de coalitie vanwege BJP’s orthodoxe houding ten opzichte van christenen en andere minderheden in de deelstaat, en onenigheid over zetelverdeling in het deelstaatparlement. De fundamentele twijfel binnen de BJP over welke koers de partij moet varen, werd daarmee steeds zichtbaarder. De oude garde binnen de partij, geleid door hardliner L.K. Advani, wilde vasthouden aan de orthodoxe koers, die tijdens de campagne

L.K. Advani

verpakt was in een modern jasje door veelvuldig gebruik van internet, weblogs en sms. De jongere garde wilde een meer gematigde koers volgen die bredere lagen van de bevolking zou kunnen aanspreken. De tijd voor deze jongere garde bleek nog niet rijp en Advani won de interne machtsstrijd. Dat ging wel ten koste van coalitiepartners en leidde tot de voorspelling dat de partij geen grote ogen zou gooien bij de landelijke verkiezingen. Dat gebeurde ook niet. Maar de schaal waarop de BJP verloor was een verrassing. Daarmee kwam een definitief einde aan Advani’s kansen op het door hem felbegeerde premierschap. Snel na de uitslag circuleerde een mop: de meeste kans op het premierschap zou de oude Advani (geboren in 1927) nu nog maken door na zijn dood te reïncarneren als zoon van de coming man van de Congres Partij, Rahul Gandhi.

  Links-regionaal front

Een front van diverse linkse en regionale partijen wilde zich niet binden aan de Congres Partij of de BJP. Het dacht een alternatief te kunnen bieden voor de landelijke partijen, die het ervan beschuldigde de regionale belangen onvoldoende te behartigen.
Een belangrijke peiler van dit front is de Marxistisch-Communistische Partij van India, CPI(M). De partij trok haar steun in tijdens de regeerperiode van de door de Congres Partij geleide coalitie vanwege het nucleaire pact met de Verenigde Staten.

VERKIEZINGEN IN CIJFERS 543 kiesdistricten leveren elk een parlementslid 2 leden uit Brits-Indiase gemeenschap benoemd door President 121 zetels gereserveerd voor arme kasten en tribale groepen 5 jaar duurt ambtstermijn 714 miljoen geregistreerde kiesgerechtigden 48% vrouwen 1055 politieke partijen 828.804 stembureaus 1.368.430 elektronische stemmachines 2 miljoen politieagenten en soldaten ingezet 15 keer zijn er parlementsverkiezingen gehouden

Voorafgaand aan de verkiezingen liet de CPI(M) weten niet met de Congres Partij te zullen samenwerken. De vorming van het links-regionale front, leek eerst een gat in de electorale markt. Maar de kiezer oordeelde anders. Zij wilde geen versnippering van de macht over het politieke spectrum, maar rust en stabiliteit. De misrekening van de CPI(M) en andere linkse en regionale partijen veroorzaakte een crisis. Het voortbestaan van het links-regionale front is onzeker. Ook de partijen zelf zullen tijd nodig hebben om de klap te boven te komen. Zo verloor de CPI(M) in haar traditionele machtsbasis West-Bengalen ruim de helft van haar zetels. In 2004 behaalde zij er 26 van de 41; nu zijn dat er nog maar elf. Een gelijksoortig verlies in de komende deelstaatverkiezingen lijkt reëel. Dat zou een aardverschuiving kunnen veroorzaken en zelfs het eind aan het sinds 1977 onafgebroken bestuur in de deelstaat. Een sterke onderhandelingspositie bij coalitiebesprekingen hebben de linkse en regionale partijen die wél deel willen uitmaken van de nieuwe door de Congres Partij geleide regering niet meer. Het zal smeken worden om een plaatsje op de achterbank.

  Congres Partij

Evenals de BJP verloor ook de Congres Partij de afgelopen jaren gestaag terrein. Bijvoorbeeld in deelstaten waar traditioneel gezien haar machtsbasis lag, zoals Uttar Pradesh, Maharashtra en Bihar. Daar groeiden juist de regionale partijen waarmee de Congres Partij in de landelijke regering een coalitie was aangegaan. Gezien hun groei wilden deze partijen in hun deelstaat niet langer de macht delen met de Congres Partij. Dit gebeurde onder andere met de Samajwadi Partij (SP) in Uttar Pradesh en de Rashtriya Janata Dal (RJD) in Bihar. Daardoor moest de Congres Partij steeds vaker genoegen nemen met de tweede plaats in deelstaten waar hun landelijke coalitiepartner de grootste partij was. Dat maakte de samenwerking ingewikkeld. De dagen dat de Grand Old Party, de Congres Partij, oppermachtig was in India, leken ondanks de verkiezingsoverwinning van 2004 voorbij. Dat bleek een misvatting. Op een chaotische persconferentie op 16 mei na de eerste uitslagen bedankte premier Manmohan Singh de kiezer voor de steun en het vertrouwen. Partijleider Sonia Gandhi voegde daar verrassend aan toe dat Singh zou aanblijven als premier. Dit was zijn dag. Het had zo anders kunnen lopen.

Premier Manmohan Singh

De Congres Partij won bij de landelijke verkiezingen in 2004 145 zetels en vormde met andere partijen de Verenigde Progressieve Alliantie (UPA), die in totaal goed was voor 263 zetels. De alliantie had daarmee geen meerderheid in het parlement van 543 zetels. Linkse partijen onder leiding van de CPI(M), steunden de coalitie zonder daar formeel deel van uit te maken. De regering wankelde toen de CPI(M) haar steun introk in 2008. Maar de regering overleefde daarop een motie van wantrouwen in het parlement en kon haar vijfjarige ambtstermijn volmaken.
De UPA van premier Singh heeft veel bereikt, vooral op economisch gebied, met jaarlijkse groeicijfers van rond de acht procent. En zelfs tijdens de mondiale kredietcrisis is India ’s werelds op één na snelst groeiende economie.

  Kalmte, stabiliteit en fatsoen

Singh zelf gold tijdens zijn ambtsperiode als integer. Zijn goede reputatie stamt uit zijn tijd als minister van Financiën (1991-1996). Hij voerde in die hoedanigheid belangrijke economische hervormingen door die de snelle groei van de afgelopen jaren mogelijk maakte. Maar Singh stond ook bekend als marionet van Sonia Gandhi. En als soft. In botsingen met de partijleidster bleek hij meermalen niet tegen haar opgewassen. Voorafgaand aan de verkiezingen had hij aangegeven hoe dan ook niet terug te keren als premier in een eventuele nieuwe door de Congres Partij geleide regering. Dat had deels te maken met zijn leeftijd – hij is geboren in 1932. Maar een belangrijker reden was Sonia Gandhi’s zoon Rahul. Hij leek klaar om een leidende rol in te nemen in de landelijke politiek. Zo heeft hij in de campagnetijd op meer publieke bijeenkomsten gesproken dan zijn moeder en Singh bij elkaar. Ondanks zijn zichtbare ontwikkeling op het politieke toneel, was de tijd van het premierschap voor de 38-jarige Rahul toch nog niet rijp. Hij zal voorlopig andere prominente functies bekleden en verder groeien in de landelijke politiek.
De BJP gaf de campagne een populistisch element door de eigen partijleider Advani af te schilderen als een besluitvaardig en sterk leider tegenover de zwakke Singh. Geheel onbedoeld ging dit juist voor Singh pleiten omdat de Congres Partij de gelederen sloot en eensgezind achter haar premier ging staan. Singh’s saaie imago kreeg daarmee een impuls, namelijk dat van een stabiele man die in crisis en onder druk de kalmte bewaart. Dat gold niet alleen voor de economische crisis. Door zijn beleid bezweek niet één Indiase bank onder de kredietcrisis. Maar het gold ook voor zijn optreden tijdens de herhaaldelijke terroristische aanslagen tijdens zijn ambtstermijn. En meest recent tijdens de campagne ook bij de persoonlijke aanvallen van de BJP. Hij negeerde deze aanvallen namelijk volledig en bleef bij zichzelf. Hij liet zich niet verleiden tot gelijksoortig modder smijten. Die kalmte, die stabiliteit, dat fatsoen bleek precies waar de Indiase kiezer behoefte aan heeft.

  Groot mandaat

De Indiase zakenwereld reageerde verheugd op de overtuigende zege van de Congres Partij. Zij vreesde een zwakke regering die geen grote besluiten zou kunnen nemen door de voorspelde macht

ZETELS 1984 1999 2004 2009 Congres Partij 404 112 145 206 BJP 2 182 138 116

van regionale coalitiepartners. De Indiase middenklasse heeft massaal op de Congres Partij gestemd vanwege het stabiele economische beleid dat de partij tijdens de wereldwijde financiële crisis voerde onder Singh. Hij heeft bewezen dat te kunnen bieden en beloofd dat weer te zullen doen. Na de verkiezingsuitslag schoten de aandelenkoersen omhoog.
Bij de presentatie van haar partijprogramma in maart heeft de Congres Partij bij monde van partijleider Sonia Gandhi veiligheid en welvaart voor alle burgers verklaard tot de de twee belangrijkste speerpunten van haar beleid. Het zal niet meevallen voor Singh’s nieuwe regering om de economische groei vast te houden en grote crises te voorkomen. Evenmin zal omgang met het instabiele Pakistan en machtige China, en waarborging van de eigen staatsveiligheid eenvoudig zijn. Singh heeft een gedegen, intelligent en proactief team nodig om de stabiliteit en rust te realiseren waar de kiezer naar verlangt.
Na de onverwachte monsterzege rust een enorme verantwoordelijkheid op de partij. Valkuil zal zijn om met het grote mandaat gemakzuchtig achterover te leunen en te graaien in de staatskas. Macht corrumpeert nu eenmaal. Maar de Indiase kiezer heeft er zijn vertrouwen over uitgesproken dat de Congres Partij hier zorgvuldig en fatsoenlijk mee zal omgaan en haar verkiezingsbelofte van veiligheid en welvaartsgroei voor iedereen zal inlossen.
De politiek analisten die er met hun voorspellingen voor deze verkiezingen zo naast zaten, weten één ding wel heel zeker: de kiezer zal de regering bij de volgende verkiezingen genadeloos afstraffen als zij zich niet aan haar woord houdt.