terug
Uit: India Nu 97 (sep-okt 1995)


De laatste tram

Einde van tramvervoer in Calcutta nabij?


Een CTC-tram (foto: H e n k   B o o n)

Calcutta's trams zijn zonder twijfel een van de meest opvallende verschijnselen in het straatbeeld. Traag en zuchtend wiegelen de aftandse voertuigen door de straten. Bij elke halte braken ze onwaarschijnlijke hoeveelheden mensen uit om er weer evenveel in te nemen. Zo gaat dat al jaren, maar de tram lijkt in Calcutta z'n langste tijd te hebben gehad. De trammaatschappij van Calcutta (CTC), een regeringsonderneming van de staat West-Bengalen, slaagt er niet in de service te verhogen en is zwaar verliesgevend. Het aantal dienstdoende trams loopt alsmaar terug. Een bericht uit een dichtgeslibde metropool.

Het belangrijkste probleem waarmee CTC worstelt is, onbegrijpelijk in een overbevolkte stad als Calcutta, een gebrek aan bestuurders. Daardoor kan de maatschappij niet het volledige trampark laten rijden. Bruikbare trams blijven noodgedwongen in de remise of belanden op de schroothoop, terwijl de trams die wel rijden het passagiersaanbod bij lange na niet aankunnen. De verliezen van CTC blijven daardoor oplopen.
Een bijkomend gevolg is dat het moreel van de werknemers van CTC ondermijnd raakt. De bestuurders moeten langere dagen maken. Voorheen bedroeg hun werkdag nog zo'n 7,5 uur, inmiddels is dit opgelopen tot 9 uur. In plaats van in drie ploegen werken de bestuurders tegenwoordig in twee ploegen.
Een manier om de vervuiling te bestrijden (foto: S a i b a l   D a s; India Today, mei 1994)
Maar in hun inkomen merken de bestuurders niet dat ze langere dagen maken. Eerder het tegendeel is het geval. Hun loon is nu gerelateerd aan het aantal ritten dat wordt gereden en niet meer aan het aantal werkuren, zoals voorheen. Door de slechte staat van zowel trams als rails vertoont ook het aantal ritten een dalende lijn. Daarmee daalt niet alleen het inkomen van CTC, maar ook dat van de bestuurders. Elke dag dat deze situatie voortduurt wordt de toekomst van de overheidsondememing onzekerder en somberder.
Zowel CTC als de vakbonden melden dat in de laatste twee maanden van 1994 168 respectievelijk 177 trams reden, terwijl er in diezelfde maanden 188 resp. 200 trams door de technische verkeersdienst van de overheid waren goedgekeurd. Dat betekent dat er in die twee maanden zo'n 20 trams als schroot op de sloop zijn beland, dan wel om een andere reden niet beschikbaar waren voor het openbaar vervoer van Calcutta.
Tramvervoer is een schone manier van openbaar vervoer en de problematische situatie waarin CTC verkeert is extra wrang omdat Calcutta kampt met een sterke luchtverontreiniging. Juist nu heeft
Vergelijkend warenonderzoek (India Today, mei 1994)
de stad schone manieren van openbaar vervoer nodig. De driehonderd jaar oude metropool ziet zich geconfronteerd met een sterke stijging van gezondheidsproblemen die rechtstreeks zijn terug te voeren tot luchtverontreiniging, zoals aandoeningen aan longen en luchtwegen. In de loop van elke dag vult de lucht boven de Maidan, het centrale park dat de groene long van Calcutta zou moeten zijn, zich met een vettige zwarte smog waardoor de overkant nog nauwelijks te zien is. Deze luchtverontreiniging is voor een deel toe te schrijven aan de industrie, maar een wandelingetje langs de grote verkeersaders van de stad zoals Chowringhee Road leert dat ook het verkeer een belangrijke bijdrage levert.
Calcutta's omvangrijke buspark is sterk verouderd en uitgerust met milieu-onvriendelijke motoren. Ook de 30.000 dieseltaxi's die Calcutta telt spuiten elke dag hun schadelijke dampen in de lucht. Daarbij komt eenzelfde aantal taxi's van buiten de stad die dagelijks heen en weer rijden tussen de metropool en het omliggende sub- en peri-urbane gebied.
Aan een oplossing van de milieuproblemen zal het tramverkeer wellicht niet meer kunnen bijdragen, zo valt te vrezen. CTC heeft berekend dat het verlies als gevolg van het niet rijden van 20 trams zo'n Rs 450.000 per maand bedraagt. Dat betekent omgerekend ongeveer ƒ 25.000,-, wat in India een zeer aanzienlijk bedrag is (ongeveer 50 keer het gemiddelde jaarinkomen).
Doordat er steeds minder trams rijden, neemt het overige personeel verhoudingsgewijs in aantal toe. Voor elke dienstdoende tram heeft de onderneming inmiddels dertig mensen in dienst en dat worden er steeds meer. Deze groeiende personeelsdichtheid werkt de verliezen van de CTC nog meer in de hand.
Volgens de vakbonden is het de bedoeling van de 'Links Front' regering om de trams langzamerhand uit de stad te bannen. In maart van dit jaar haalde CTC opnieuw vijf bruikbare trams uit roulatie, zonder de vakbonden daarvan in kennis te stellen. Daarmee handelde CTC in strijd met eerdere toezeggingen om het aantal trams niet verder terug te brengen. Zo komt het einde van het tramverkeer in Calcutta weer dichterbij, stellen de vakbonden, in een tijd dat andere landen juist weer oog krijgen voor de tram als een schoon alternatief voor bus, taxi en particulier gemotoriseerd vervoer.

xxx

De gegevens voor dit artikel zijn gedeeltelijk ontleend aan artikelen uit het in Calcutta gevestigde dagblad The Telegraph.




begin document

tijdschrift India Nu

HOME Landelijke India Werkgroep

Landelijke India Werkgroep - 27 juni 2008