Vermogen overleden Sai Baba blijkt enorm

Nalatenschap omstreden goeroe in kaart gebracht



Hoewel het overlijden van Sathya Sai Baba afgelopen april op enige aandacht in de Nederlandse pers kon rekenen, hebben de daaropvolgende perikelen bij het in kaart brengen van zijn persoonlijke vermogen nauwelijks het nieuws gehaald. De vondst van een tempelschat ter waarde van zeventien miljard euro ergens anders in India trok meer belangstelling. Toch maakt de vondst van bijna honderd kilo goud, zo’n driehonderd kilo aan zilver en 1,7 miljoen aan cash in de persoonlijke verblijven van Sai Baba op z’n minst nieuwsgierig.

Sai Baba behoorde samen met Osho (die stierf in 1990) en de Maharishi Mahesh Yogi (in 2008 overleden) tot de bekendste en meest populaire Indiase goeroes in het Westen. Hij was immer in het oranje gekleed, maar viel nog het meeste op door zijn kenmerkende afrokapsel. Volgens de eigen organisatie telt zijn beweging ruim dertig miljoen aanhangers in meer dan honderd landen. En zoals bij de meeste goeroes was ook Sai Baba niet bij iedereen geliefd en werd hij soms afgeschilderd als een goochelaar en charlatan. Sai Baba beschikte echter over uitstekende contacten met de politieke en economische elite van India. Voormalig premier
De aanslag
Een van de meer raadselachtige episodes in het leven van Sai Baba was de (vermeende) aanslag op diens leven in oktober 1993. Vier met messen bewapende mannen waren ingebroken in het huis van Sai Baba, waar ze in gevecht raakten met twee van Sai Baba’s naaste medewerkers. Na een korte worsteling werden beide medewerkers gedood. Zelf wist Sai Baba te ontsnappen door zijn slaapkamerdeur te vergrendelen en zich via een achterdeur in veiligheid te brengen. Toen de politie enige tijd later arriveerde, waren de vier inbrekers ingesloten in Sai Baba’s huis. Alle vier de mannen werden kort daarna door de politie doodgeschoten, zogenaamd uit zelfverdediging.
De vele vraagtekens die deze zaak opriep, zijn nooit opgehelderd door de commissie die het incident onderzocht. En het politierapport bleek vol te zitten met inconsistenties en onwaarheden. De agenten die de vier belagers hebben doodgeschoten zijn daarvoor nooit vervolgd. Sai Baba, een van de belangrijkste ooggetuigen van de aanval, werd zelfs nooit ondervraagd door de politie. Een maand na het incident verklaarde hij dat het geen aanval op zijn leven was geweest, maar een daad uit jaloezie tussen zijn volgelingen. Dat de hele zaak uiteindelijk in de doofpot is beland, is niet geheel verrassend gezien de uitstekende connecties van Sai Baba met invloedrijke politici, zakenmensen en de politie - het voormalig hoofd van de politie van de deelstaat Andhra Pradesh was ooit zijn privéchauffeur. Wat er daadwerkelijk is gebeurd blijft dus een raadsel, maar zeker is dat er op hoog niveau zaken zijn verzwegen.
Atal Vaypayee verstuurde ooit een offici&ewuml;le brief waarin de aanvallen op Sai Baba als ‘wild en roekeloos’ werden omschreven. De huidige premier van India, Manmohan Singh, noemde het overlijden van Sai Baba een ‘onherstelbaar verlies’.

Inventarisatie
Het bezit van Sai Baba wordt geschat op zo’n zes miljard euro. Om dit vermogen te beheren werd in 1971 de Sathya Sai Central Trust opgericht. Tot aan de jaren negentig ontving de stichting jaarlijks zo’n 14 miljoen euro aan giften vanuit de hele wereld. Door aanhoudende negatieve publiciteit - seksueel misbruik van kinderen, fraude bij Sai Baba’s ‘mirakels’ - is deze inkomstenbron aanzienlijk geslonken. Toch zijn de bezittingen van de stichting niet onaanzienlijk: een educatieve instelling, ziekenhuizen, vastgoed en tal van andere zaken, zowel in India als daarbuiten. Dat alle inkomsten daarbij belastingvrij zijn gesteld, was een aardige opsteker voor de stichting. Na het overlijden van Sai Baba heeft het enige tijd geduurd voordat de Sathya Sai Central Trust openheid van zaken gaf. Zelfs toen gebeurde dit niet vrijwillig, maar onder dwang van de deelstaatregering van Andhra Pradesh. Hoewel Sai Baba in april overleed duurde het tot juli voordat zijn persoonlijke kamer werd geopend in aanwezigheid van overheidsfunctionarissen. Deze eerste ronde leverde 98 kilo goud, 307 kilo zilver en omgerekend 1,7 miljoen euro aan cash op. De totale waarde hiervan bedroeg 5,3 miljoen euro. Door de trage gang van zaken rees de verdenking dat de stichting geld aan het verdoezelen was. Deze verdenking werd niet veel later bekrachtigd toen de politie in een auto afkomstig van Sai Baba’s ashram 3,5 miljoen roepie (ongeveer 55 duizend euro) vond. Volgens de stichting was het geld bedoeld voor een aannemer die de tombe van Sai Baba aan het bouwen was. De politie verdenkt de stichting er echter van dat zij het geld wilde wegsluizen en dat het tijdens de eerste inventarisatie van Sai Baba’s bezittingen bewust buiten de tellingen is gehouden.

Stichting onder vuur
Naar aanleiding van dit incident - en de hardnekkige roddels die de ronde deden - eiste de deelstaatregering een tweede inventarisatie. Tijdens deze tweede telling werd nog eens 120 duizend euro aan cash gevonden, samen met dure horloges, diamanten, maar liefst vijfhonderd paar schoenen en enkele honderden gewaden. In een van Sai Baba’s andere ashrams werd eind juli eveneens een klein fortuin gevonden: zes kilo goud, 245 kilo zilver en 125 duizend euro aan cash. Binnen de Sathya Sai Central Trust is de strijd om het voorzitterschap van de stichting ondertussen in volle hevigheid losgebarsten. De twee voornaamste kandidaten waren in eerste instantie R.J. Ratnakar, een volle neef van Sai Baba, en Sathyajit, de persoonlijk verzorger van Sai Baba. Sathyajit maakte echter geen kans als voorzitter omdat hij geen lid van het bestuur was. Andere kandidaten zijn nu Chetana Ratu, een
'Sai Baba-stad'
Geboren in 1926, als zoon van een arme landbouwarbeider in het dorpje Puttaparthi, had Sai Baba het in zijn eerste levensjaren niet breed. Op z’n dertiende beweerde hij dat hij de incarnatie was van Shirdi Sai Baba, een populaire Indiase heilige die enkele jaren eerder was overleden (zie ook 'India Toen' (India Nu 193)). Met het stichten van een ashram in zijn geboortedorp Puttaparthi legde Sai Baba de basis voor een wonderbaarlijke transformatie van het ooit zo geïsoleerde en stoffige dorpje. Telde het tot begin jaren vijftig van de vorige eeuw nog geen duizend inwoners, Puttaparthi is tegenwoordig een welvarend stadje met een bevolking van zo’n negenduizend mensen. Het heeft nu niet alleen zijn eigen universiteit, ziekenhuis, planetarium, stadion en schouwburg, maar zelfs een eigen internationaal vliegveld en een treinstation. Vrijwel alle belangrijke gebouwen zijn eigendom van de Sathya Sai Central Trust en vernoemd naar Sai Baba.
achterneef van Sai Baba, en P.N. Bhagwati, een ander bestuurslid van de stichting. Naast de machtsstrijd om het voorzitterschap, liggen Sai Baba’s familieleden met elkaar en met het bestuur van de stichting in de clinch.

Geen vertrouwen meer
Inmiddels is het vertrouwen in de Sathya Sai Central Trust helemaal tot nul gedaald. Veel inwoners van Puttaparthi staan erop dat de deelstaatregering van Andhra Pradesh ofwel de stichting overneemt, of op zijn minst toezicht gaat houden. De laatste berichten wijzen erop dat dit ook gaat gebeuren. Onder de huidige wetgeving kan de deelstaatregering deelname eisen in het bestuur van de stichting. Dit gebeurt nu bijvoorbeeld al bij de Balaji-tempel in het zuiden van de deelstaat, waar onlangs een schat werd gevonden ter waarde van 17 miljard euro. Gezien de financiële belangen bij de afwikkeling van Sai Baba’s nalatenschap en de manier waarop de stichting tot nog toe is opgetreden, heeft de deelstaatregering een rapportage geëist waarin de financiële transacties van de afgelopen vijf jaar helder en transparant in kaart worden gebracht. Afhankelijk van de conclusies van dit rapport zal duidelijk worden of de deelstaatregering besluit om de stichting onder volledig toezicht te stellen, of dat vertegenwoordigers van de deelstaatregering zitting nemen in het bestuur van de stichting. De discussie over de enorme rijkdom van religieuze instellingen die sinds deze vondsten in India is losgebarsten, zal voorlopig nog wel even voortduren.

XXX

terug
MVO
HOME Landelijke India Werkgroep
tijdschrift INDIA NU
Landelijke India Werkgroep - 16 september 2013