|
Kinderarbeidvrije zones
India bewijst dat het kan,
maar lukt het Nederland ook?
In vijftienhonderd dorpen in de Indiase deelstaat Andhra
Pradesh zul je geen enkel kind op de katoenvelden, in het
huishouden van een rijke familie of in een steengroeve
aantreffen. Ze zitten allemaal op school. Dat is het werk
van de Indiase organisatie MV Foundation, die met behulp
van de lokale gemeenschap ‘kinderarbeidvrije zones’ instelt.
Zou het in Nederland ook lukken om zulke zones te creëren,
bijvoorbeeld winkelstraten of zelfs hele steden waar alleen
producten verkocht worden die zonder kinderarbeid zijn
geproduceerd? En wat is daar dan voor nodig?
Spelen en leren i.p.v. werken (bron: SOS International)
|
|
Laten we eerst eens kijken naar de
aanpak van organisaties als MV
Foundation. Waarom lukt het hen wel om
kinderen op school te krijgen en te houden?
Het idee is dat de hele gemeenschap
(inclusief ouders, leraren, politici en
ambtenaren op verschillende niveaus,
bedrijven en de kinderen zelf ) overtuigd
raakt van het belang van onderwijs, en zo
betrokken raakt bij het werken aan een
kinderarbeidvrije omgeving. Verder houdt
de organisatie vast aan het beginsel dat alle
vormen van kinderarbeid (en niet alleen
de zogenaamd ergste vormen) moeten
worden uitgebannen, omdat arbeid de
ontplooiing van een kind in de weg staat.
Een kind dat geen volledig dagonderwijs
krijgt, is per definitie een kindarbeider,
ook al werkt het ‘slechts’ thuis. Dat schept
duidelijkheid, en zorgt ervoor dat er geen
tweedeling ontstaat tussen kinderen die
wel en niet naar school worden geholpen.
Ook voorkomt dit het doorschuiven van
kinderen uit vreselijke omstandigheden naar
‘gewone’ banen, waardoor ze alsnog hun kans op onderwijs mislopen. Verder wijst de
organisatie de overheid telkens op haar taak
om broodnodige investeringen in het (basis)
onderwijs te doen, waardoor school ook
daadwerkelijk een goede optie wordt voor
arme kinderen (bijvoorbeeld door voldoende
onderwijzers en faciliteiten op de school).
Ook helpt de organisatie de mensen in de
dorpen om op te komen voor hun rechten,
en helpt zij hen zoeken naar werkbare
oplossingen voor problemen op het gebied
van onderwijs en kinderarbeid.
Dat het systeem van de MV Foundation
werkt, blijkt ook uit het feit dat hun aanpak
wordt opgepikt door organisaties uit de rest
van India, en zelfs uit andere landen. Hoe
kunnen de lessen van de MV Foundation
doorgetrokken worden naar Nederland, om
zo te werken aan kinderarbeidvrije zones
en uiteindelijk aan een kinderarbeidvrije
samenleving? Een poging:
- Kleinschalig beginnen is goed, zolang de
aanpak maar niet halfslachtig is.
- De hele gemeenschap (bijvoorbeeld
een dorp of wijk) wordt betrokken en
staat ‘als één man’ achter het principe dat
kinderarbeid niet kan.
- Iedereen (overheid, consument/burger,
bedrijf, enzovoort) neemt zijn eigen
verantwoordelijkheid.
- Er wordt gezocht naar concrete en
werkbare oplossingen.
| | Waarom werkende kinderen arm blijven, maar niet alle arme kinderen werken...
Een hardnekkig misverstand, dat helaas
ook heeft postgevat bij veel overheden
en zelfs ontwikkelingsorganisaties, is dat
kinderen wel moéten werken omdat ze
arm zijn. Hun ouders kunnen zonder het
maandelijkse loonzakje van hun kroost
immers niet voorzien in hun levensonderhoud.
Zo gezien is het zelfs een misdaad
om kinderen naar school proberen te
krijgen. Nu komen de meeste werkende
kinderen inderdaad uit (heel) arme
gezinnen en achtergestelde groepen zoals
Dalits, maar tegelijkertijd zitten er ook
veel net zulke arme kinderen op school.
Hoe kan dat? Ouders zien vaak heel goed
het belang van onderwijs in, maar worden
ontmoedigd door de bureaucratische
rompslomp: het op tijd inschrijven, de
formulieren en de (vaak onnodige) financiële
lasten voor bijvoorbeeld een schooluniform.
Ook spelen soms vooroordelen
mee die in een maatschappij leven:
kinderen van arme - vaak ongeletterde -
ouders gaan later toch met hun handen
werken. Waarom zou je ze dan naar school
sturen? Gemeenschappen kunnen samen
de schouders eronder zetten om dit soort
hobbels weg te werken. En dat werkt.
Als kinderen massaal uit het arbeidsproces
worden gehaald, is er voor de volwassenen
zelfs meer ruimte om te onderhandelen
over een goed salaris waarmee ze
hun kinderen kunnen voeden en kleden
en juist naar school kunnen sturen. De
vicieuze cirkel is doorbroken. |
|
 Wie kan wat doen?
> Overheid
De Nederlandse rijksoverheid zal vanaf
2010 voor honderd procent duurzaam
gaan inkopen. Dat betekent onder andere
dat er geen gebruik mag worden gemaakt
van kinderarbeid. Met gemeenten en
provincies is een percentage van 75 procent
afgesproken. Daarnaast wil de Tweede
Kamer dat bedrijven die kinderarbeid in
hun productieketen gebruiken (of andere
arbeidsrechten schenden) geen subsidies
meer krijgen of een tijdgebonden plan
hebben om deze problemen aan te pakken.
Ook heeft de regering aangekondigd dat zij
landen gaat aanspreken op maatschappelijk
verantwoord ondernemen én staat het
bestrijden van kinderarbeid bovenaan
de mensenrechtenagenda van minister
Verhagen.
De campagne ´Stop Kinderarbeid, school de
beste werkplaats´ heeft ervoor gepleit dat de
overheid onderzoekt welke geïmporteerde
producten voor een aanzienlijk deel met
behulp van kinderarbeid tot stand komen. Zo’n aanpak zou er ook in EU verband
| Dit jaar een kinderarbeidvrije Sint?
Rond 20 november, de Dag van de Rechten
van het Kind, zal er in Amstelveen tijdelijk
een speciale winkel worden geopend
waarin alleen kinderarbeidvrije producten
(vooral kleding, zowel voor kinderen als
volwassenen) worden verkocht: de CLF
(Child Labour Free) Shop. Een mooie gelegenheid
om je Sinterklaas- of kerstcadeaus kinderarbeidvrij in te kopen!
De winkel is het initiatief van de campagne
‘Stop Kinderarbeid, school, de beste
werkplaats’. Het idee is om een concreet
begin te maken met kinderarbeidvrije
zones in Nederland: zowel op internet als
in de winkelgebieden. Bedrijven, overheid
en consumenten kunnen elk op eigen
wijze hun steentje bijdragen.
Lees er meer over op www.clfzone.nl.
De winkel is open tot 28 november.
|
|
moeten komen. Dat verzoek is onlangs
door de politiek opgepakt. Het ministerie
van Economische Zaken wil een lijst met
‘kinderarbeidproducten’ gaan maken.
Dit zou zowel de consument helpen om
keuzes te maken en spoort bedrijven in
die sectoren aan om hun productieketen
‘op te schonen’. Ook de overheid kan deze
informatie gebruiken, bijvoorbeeld voor
duurzaam inkopen, het onthouden van
subsidies aan bedrijven die kinderarbeid
gedogen en de dialoog met landen over de
naleving van mensenrechten.
> Bedrijven
In het Nederlandse bedrijfsleven zingt
de term ‘duurzaam ondernemen’ rond.
Soms is dat helaas niet meer dan een
paar fraaie zinnen in het jaarverslag,
maar er zijn ook bedrijven die duidelijk
laten zien dat ze er echt werk van maken.
In de kledingproductie kunnen zij zich
bijvoorbeeld aansluiten bij de Fair Wear
Foundation, zoals het kledingmerk
Mexx heeft gedaan, of het kledingbedrijf
Cora Kemperman, dat samen met
lokale organisaties kinderen uit de
productieketen haalt en ook een goed loon
aan de volwassen werknemers laat betalen.
Maar ook in andere branches ontstaan
initiatieven om duurzaam ondernemen
verder vorm te geven. Op internet zijn er
genoeg sites te vinden die duurzame en
eerlijke producten - zonder kinderarbeid -
aanbieden.
Er is ook een handleiding voor bedrijven
die kinderarbeid op de werkvloer of in de
keten willen aanpakken. De handleiding
is te vinden op www.stopkinderarbeid.nl
(onder: wat kun jij doen? > in je bedrijf )
en bevat concrete tips en maatregelen.
Het is in het Engels geschreven, maar een
Nederlandse vertaling komt in november
2009 beschikbaar.
> Consument/burger
Zoals het in India alleen lukt om een
kinderarbeidvrije zone in te stellen als
alle mensen in een gemeenschap het
belang inzien van scholing en meewerken
om dat te bereiken, zo is het ook in
Nederland belangrijk dat burgers - met
name consumenten - zich inzetten voor
kinderarbeidvrije producten.
Dat kan heel simpel door bij de winkel altijd
naar de arbeidsomstandigheden te vragen,
in het bijzonder naar kinderarbeid. Vraag
vooral naar bewijs dat er geen kinderarbeid is
gebruikt en koop zoveel mogelijk producten
die zonder kinderarbeid zijn gemaakt. In
de Wereldwinkels hebben ze een aardige
collectie. Kijk ook op www.childlabourfree.com wat je nog meer kunt doen!
|
|
terug
Landelijke India Werkgroep - 24 november 2009
download als pdf