terug

Uit: India Nu 160 (mrt-apr 2006)




Vajpayee en Advani maken aftreden bekend

Geamputeerde BJP staat voor belangrijke keuze


Op 31 december 2005 vierde de Bharatiya Janata Party (BJP) zijn zilveren jubileum in Mumbai. Het 25-jarig jubileum zou in het teken moeten staan van groot feest maar daarvoor zijn de interne problemen van de partij te groot. Het verlies van de nationale verkiezingen aan de Congrespartij in 2004, het recente aftreden van Atal Bihari Vajpayee en Lal Krishna Advani en verschillende corruptie schandalen hebben de BJP in een crisis doen belanden. Wie worden de nieuwe leiders van de BJP en welke koers zullen zij gaan varen?

De lotusbloem: partijsymbool BJP

Lal Krishna Advani

Atal Bihari Vajpayee

De 81-jarige partijoprichter Atal Bihari Vajpayee maakte gebruik van het zilveren jubileum van 'zijn' BJP om zijn terugtrekking uit de politiek bekend te maken. Dat zijn aftreden als een volledige verrassing voor de toehoorders kwam blijkt uit de oorverdovende stilte die volgde op zijn bekendmaking. Vajpayee, die van 1998 tot 2004 premier van India was, zegde wel toe als adviseur van de partij actief te blijven maar zich niet meer verkiesbaar te willen stellen. In tegenstelling tot Vajpayee, wiens aftreden a1s een volledig verassing kwam, was het aftreden van de 77-jarige Lal Krishna Advani al langer verwacht. Advani's positie als partijleider lag onder vuur sinds een omstreden bezoek aan Pakistan afgelopen zomer. Tijdens dit bezoek prees Advani Mohammed Ali Jinnah, grondlegger van de Pakistaanse staat, om zijn secularisme. Deze opmerking werd hem niet in dank afgenomen door de hardliners binnen de BJP, die Jinnah beschouwen als de hoofdschuldige van de Partition van India en Pakistan. De RSS (zie kader) eiste daarop Advani's aftreden. Dat Advani nog steeds een belangrijke positie voor zichzelf binnen de BJP ziet weggelegd blijkt uit het feit dat hij niet al zijn politieke functies neerlegt. Zo blijft hij aan als leider van de oppositie en heeft hij beloofd mee te werken aan de nationale verkiezingen in 2009.


  Twee gezichten

Het vertrek van de twee grote leiders heeft de BJP in een moeilijke positie gebracht. De BJP bevindt zich sinds het verlies van de nationale verkiezingen in 2004 in een grote politieke en ideologische
« Advani vertegenwoordigde de harde, fundamentalistische beweging binnen de BJP, terwijl Vajpayee het pragmatisch gezicht van de partij was. De samenwerking van deze twee verschillend georiënteerde mannen maakte de paradoxale politiek van de partij voor het electoraat acceptabel »
crisis. Zowel Vajpayee als Advani waren beeldbepalend voor het imago van de partij en waren betrokken bij de oprichting van de partij vijfentwintig jaar geleden. De politieke ster van de BJP rees in de jaren negentig tot ongekende hoogte door de kwestie 'Ayodhya' en de politieke afwijzing van de implementatie van het Mandal rapport, waardoor speciale reserveringen zouden worden voorbehouden voor lagere kasten, klassen en etnische minderheden. Met name de explosief groeiende Indiase middenklasse zag deze reserveringen als groot gevaar voor hun positie op de arbeidsmarkt. De BJP heeft het publiek sindsdien altijd twee gezichten laten zien. Advani vertegenwoordigde de harde, fundamentalistische Hindutva beweging binnen de partij, terwijl Vajpayee meer het pragmatisch, economische georiënteerde gezicht van de partij was. De samenwerking van deze twee verschillend georiënteerde mannen maakte de paradoxale politiek van de partij voor het electoraat acceptabel. Pragmatisch en fundamentalistisch tegelijk. De BJP moet nu dus niet alleen op zoek naar een nieuwe gezichtsbepalende partijleider; de partij zal ook hard moeten nadenken welk gezicht de partij wil laten zien aan het electoraat én de concurrerende partijen. In deze nieuwe ideologische en politieke conflictsituatie ontvouwt zich dan ook de interne strijd om het nieuwe leiderschap van de BJP.

BJP - Generation Next

Pramod Mahajan
The man to watch.
58 jaar oud. Informeel door Vaypajee benoemd als opvolger tijdens de partij-jubileumbijeenkomst in Mumbai. Was voorheen de minister van Communicatie in de vorige BJP regering. Moest toen aftreden omdat hij enkele maatregelen trof die gunstig uitpakten voor Reliance Telecom. In tegenstelling tot de anderen hieronder, heeft Mahajan een ijzersterke achterban binnen de partij waardoor hij sterker staat in een eventuele machtstrijd. Is echter niet acceptabel voor de RSS door zijn 'jet-set lifestyle'.

Sushma Swaraj
Voorheen minister van Gezondheid en Welzijn.
54 jaar oud. Komt oorspronkelijk uit Haryana. Was destijds de jongste minister in de deelstaatregering van Haryana. Heeft, toen het erop leek dat Sonia Gandhi premier zou worden, gedreigd om al haar haar af te knippen. Intelligent maar preuts imago gekregen door opvallende uitspraken. Zwakste punt is het ontbreken van politieke achterban binnen de partij.

M. Venkaiah Naidu
Voorheen minister van Plattelandsontwikkeling.
57 jaar oud. Komt oorspronkelijk uit Andhra Pradesh. Wordt gezien als protégé van L.K. Advani, en daardoor niet acceptabel voor de RSS. Heeft nog nooit een verkiezing gewonnen en ook in zijn eigen deelstaat heeft hij weinig politieke invloed. Werd door Advani benoemd als mogelijk opvolger maar sneuvelde door gebrek aan politieke steun binnen de partij.

Arun Jaitley
Voorheen minister van Justitie.
54 jaar oud. Waarschijnlijk de meest serieuze en capabele concurrent van Pramod Mahajan. Verantwoordelijk voor de recente overwinningen in de deelstaatverkiezingen van Bihar en Madhya Pradesh. Goede publieke spreker. Kan echter niet opschieten met de huidige president Rajnath Singh waardoor de politieke steun binnen de partij fragiel is.

  Generation Next

Alhoewel meerdere kandidaten uit de 'oudere' partijgelederen zich inmiddels hebben opgeworpen - zoals hardliner Nadrendra Modi, chief minister van Gujarat - zullen de nieuwe leiders van de BJP waarschijnlijk gaan voortkomen uit de zogenaamde Generation Next (zie kader). Deze 'volgende generatie' kan het best beschreven worden als een relatief jonge, technocratische groep politici die pragmatisch omgaat met de ideologische achtergrond van de BJP. Bij de keuze voor een nieuwe partij president voor de BJP werd echter duidelijk hoe verdeeld de verschillende facties binnen de BJP nog zijn. Zo wilde Advani zijn protégé Venkaiah Naidu naar voren schuiven voor de leiderspost, terwijl Vajpayee zijn eigen protégé Pramod Mahajan probeerde te lanceren tijdens de partijbijeenkomst. Beide leiders waren echter niet acceptabel voor de RSS, die een zeer grote inbreng heeft in de keuze van de partijpresident. Voorlopig is Rajnath Singh, een onopvallende regionale politicus uit Uttar Pradesh, daarom benoemd tot partijpresident. Rajnath bleek het meest acceptabel voor alle politieke facties binnen de partij. De 54-jarige Rajnath, die verschillende ministersposten heeft bekleed, geniet weinig bekendheid op nationaal niveau. Als lid van de oude garde (en de RSS) zou verwacht kunnen worden dat hij de traditionele Hindutva lijn voortzet. Zijn eerste uitspraken als partijpresident lijken in deze richting te wijzen. Overigens is het maar de vraag hoelang Rajnath Singh aanblijft als partijpresident. Hij wordt eerder gezien als interim leider dan als opvolger van Advani. Zo mocht hij bijvoorbeeld geen toespraken houden in Mumbai en werd zijn benoeming tot partij president nog niet bekend gemaakt tijdens deze partijbijeenkomst. Dit geeft al aan hoe weinig zeggenschap Rajnath heeft als partijleider en dat de machtsstrijd binnen de partij nog lang niet gestreden is.


Swayamsevaks in het uniform van de RSS: zwarte hoed, witte shirt en kaki shorts

RSS: Nationale Bond van Dienaren

De RSS is een militante en fundamentalistische hindoe organisatie, opgericht in 1925 door K.B. Hedgewar. RSS staat voor Rashtriya Swayamsevak Sangh (letterlijk: Nationale Bond van Dienaren). Veel leden van de RSS in de jaren dertig waren brahmanen uit Maharashtra die historisch gezien afstamden van de Kshatriya legers van Shivaj. Madhav Sadashiv Golwarkar, die oprichter Hedgewar in 1940 opvolgde, onderhield banden met de politieke achterban van Franco, Mussolini en Hitler en prees hun theorie van etnisch nationalisme. Het doel van de RSS was en is de bescherming van de nationale hindoe cultuur. De RSS beschouwt India als het 'heilige land' van de hindoegemeenschap op basis van bovengenoemd etnisch nationalisme. In 1964 creëerde de RSS een nieuw orgaan om de hindoe natie te bewaken: de VHP (Vishwa Hindu Parishad - Wereld Hindoe Raad). De RSS en de VHP zijn in feite politiek non-actief. Zij hebben echter een zeer sterke politieke lobby via de BJP, die zij mede hebben opgericht.

De RSS en de werkwijze en doelstellingen van de RSS zijn ernstig omstreden. Zo was de moordenaar van Mahatma Gandhi, Nathuram Godse, lid van de RSS. Ook heeft de RSS in samenwerking met de VHP en de BJP een hoofdrol gespeeld bij de verwoesting van de Babri Mashjid moskee in Ahodya en het daarop volgende geweld tegen moslims in 1992 en 1993. De RSS is hiërarchisch georganiseerd en sterk verankerd in lokale en regionale vrijwilligersafdelingen. De RSS telt momenteel ruim 4,5 miljoen leden die lokaal georganiseerd zijn over zo'n 50.000 shaka's (afdelingen). De leden van de shaka's komen dagelijks bijeen. Tijdens deze bijeenkomsten worden verschillende activiteiten georganiseerd zoals yoga, fitness en discussies over actuele thema's. Politiek laten zij over aan de BJP.

  Hindutva bij het vuil?

Tot dusver is het nog altijd onduidelijk welke keuzes en beslissingen de BJP zal maken na het aftreden van zijn twee grote leiders. Aan de ene kant staat de Generation Next, die een vrij pragmatische politieke lijn voorstaat; aan de andere kant staat de oude garde van hindoe-nationalisten - onder aanvoering van de RSS - die deze pragmatische aanpak niet wil accepteren omdat zij het bestaansrecht van de BJP koppelt aan de Hindutva beweging. De machtsstrijd binnen de BJP zal daarom uiteindelijk gaan om deze interne ideologische crisis. De RSS is in deze strijd een grote speler en zal zich hard maken voor de harde Hindutva lijn van bijvoorbeeld Narendra Modi. Voor de BJP top is een dergelijke keuze echter moeilijk te verkopen aan het electoraat en zij zal dus eerder geneigd zijn te kiezen voor de

Meisje met BJP-vlag als zonnehoed
pragmatische Generation Next. Het is niet erg waarschijnlijk dat de partij in staat is die beide gezichten weer te combineren, zoals het geval was onder Vajpayee en Advani: er zal een keuze moeten worden gemaakt. Een pragmatische aanpak lijkt de enige logische strategie wil de partij kunnen overleven. De tijden waarin een enkele partij, zoals de Congrespartij, het alleen voor het zeggen hadden zijn definitief voorbij. Wil een partij aan de macht komen, dan zal het allianties met andere partijen moeten aangaan. Juist het aanhouden van een sterke fundamentalistische lijn zal potentiële coalitiepartners afschrikken. Bovendien spreekt de Hindutva politiek de kiezer minder aan dan enkele jaren geleden. Zo is de Hindutva beweging de afgelopen jaren vaak negatief in het nieuws geweest en liggen gewelddadige incidenten, zoals de rellen in Gujarat in 2002, nog vers in het geheugen. De keuze voor de onbekende en onbeduidende Rajnath Singh als nieuwe partijleider voor de BJP geeft aan dat het partijbestuur nog geen duidelijke keuze heeft gemaakt. In de komende periode zal blijken welke generatie het voor het zeggen krijgt.

xxx



terug
HOME Landelijke India Werkgroep
tijdschrift INDIA NU
Landelijke India Werkgroep - 18 september 2007