terug
Uit: India Nu 94 (mrt-apr 1995)


AIDS in Azië

De ontkenning is voorbij



Spreken over AIDS betekent het over een maatschappij, over zijn sociaal-economische, culturele, religieuze en politieke kenmerken hebben. AIDS geeft als het ware een fotografisch beeld van een samenleving op het moment dat het wordt beschreven. Niet alleen bepalen de karakteristieken van een land hoe de epidemie zich verspreidt en welke gevolgen dat heeft voor een samenleving, maar het verschijnsel AIDS heeft op zijn beurt ook invloed op de ontwikkelingen in een land.

Het is moeilijk om het over AIDS in Azië in het algemeen te hebben. De manier waarop men naar AIDS kijkt verschilt per land en elk land bevindt zich in een ander stadium van verspreiding van de epidemie. Ook de bekendheid met de ziekte binnen de diverse bevolkingsgroepen en de beeldvorming daarover loopt sterk uiteen. Azië met zijn grote verscheidenheid kent bijna zoveel vormen van de epidemie als zij gemeenschappen telt. Wat betreft de omvang van HIV/AIDS in Azië zijn alle specialisten het met elkaar eens. Azië staat aan de vooravond van een gigantische epidemie. Er wordt al gepraat over 15 miljoen HIV geïnfecteerde mensen in Azië. Hierbij moet men wel bedenken dat Azië twee vijfde van de wereldbevolking herbergt. Bovendien is het werkelijke aantal geïnfecteerden slecht te schatten. Dat heeft onder andere te maken met het soort politieke bewind. In landen als Burma, China en Vietnam, die tot nu toe gesloten waren, was weinig bekend van de situatie; het leek alsof het niet zo ernstig was. In China is AIDS een probleem dat alleen in het westen van het land bekend is. De bevolking wordt niet geïnformeerd over de epidemie en AIDS wordt niet als een acuut probleem voor de Chinezen gezien. Door de tot voor kort beperkte binnen- en buitenlandse reismogelijkheden kon de verspreiding van het virus ook niet zo snel gaan als in andere Aziatische landen.
Ook in landen waar veel meer over het aantal besmette mensen bekend is, zijn de cijfers onjuist, omdat men uitsluitend bepaalde groepen heeft getest. Juist die groepen die men gemakkelijk kan dwingen, zoals prostituées, zijn geteld. De situatie tussen de landen is dus moeilijk te vergelijken. Waarover men zeker kan zijn, is dat de omvang van de epidemie naar alle waarschijnlijkheid veeleer onderschat is dan overschat.


Een Indiër kreeg geen AIDS

Het heeft lang geduurd voordat de Indiase regering besloot om het AIDS probleem serieus aan te pakken. De puriteinse houding van de overheid is één van de belangrijkste oorzaken van deze vertraging. Men heeft heel lang gezegd dat de verspreiding van het virus via seksuele contacten in India niet mogelijk was, waardoor het risico van de epidemie ontkend werd. Ook toen het AIDS programma eind jaren tachtig wat meer inhoud kreeg, werd de rol van de overdracht van HIV via seksuele contacten min of meer genegeerd. Men hield zich voornamelijk bezig met het screenen van bloedprodukten en met bloedtransfusies. Dit terwijl slechts 12% van de besmettingsgevallen wordt veroorzaakt door bloed of bloedprodukten en 75% door seksuele contacten.

AIDS wordt big business in Madras
Het budget van het Nationale AIDS programma besteedde in 1992 33% aan de verbetering van het bloedtransfusiesysteem. Het geld hiervoor was een lening van de Wereldbank. Behalve een zekere 'preutsheid' van de overheid toont dit duidelijk hoe de belangen van de 'middle class' die veel gebruik maakt van bloedtransfusie bepalend zijn bij de besteding van het beschikbare geld.


Omhels een AIDS-patiënt

Wat betreft seksuele transmissie is men nooit serieus op het onderwerp 'multi-partner sex' in de Indiase samenleving ingegaan. Prostituées werden uitsluitend als zondebok beschouwd en programma's (behalve gedwongen controle voor HIV) hebben lang op zich laten wachten. De onoverzichtelijkheid van prostitutie in India (prostitutie is bij de wet verboden en wordt bestraft) heeft bovendien bijgedragen aan het feit dat het besmettingspercentage binnen het commerciële sex circuit veel hoger is dan in Thailand. In India is HIV/AIDS weliswaar in het algemeen bekend, maar door misvattingen, leugens, angsten en taboes wordt een efficiënte aanpak van de epidemie bemoeilijkt. Een van de consequenties is dat geïnfecteerde mensen sociaal uitgestoten worden, waardoor ze hun ziekte liever verbergen. Opmerkelijk is de actie 'omhels een HIV-positieve persoon' van het informatienetwerk HINET. Deze organisatie geeft voorlichting over AIDS en organiseert vriendenkringen voor mensen met HIV/AIDS. De actie laat bekende mensen zien die openlijk iemand die HIV-positief omhelzen en samen eten en drinken. Hoeveel bekendheden en patiënten bereid zijn om mee te doen aan deze actie is echter nog niet bekend. Initiatieven om stigmatisering van mensen met HIV/AIDS tegen te gaan, zijn er wel degelijk.


AIDS komt van de buren

Kijkend naar andere Aziatische landen kan geconstateerd worden dat het AIDS probleem elke keer een ander gezicht heeft gekregen. Toch zijn er overeenkomsten: om zich te beschermen gaat men een dader zoeken. Ieder land beschuldigt zijn buurlanden er van de bron van de epidemie te zijn geweest. India beschuldigt Nepal, Burma beschuldigt Bangladesh etc. Vervolgens worden binnenlandse zondebokken aangewezen. Dat zijn meestal prostituées, maar ook andere gemarginaliseerde bevolkingsgroepen in de samenleving. In India hebben onder andere de betaalde bloeddonoren de schuld gekregen. Het is niet denkbeeldig dat slachtoffers van deze discriminerende uitingen, zich meer gaan verdedigen en er een discussie op gang gebracht wordt over zaken waar vroeger nooit over gesproken werd.


AIDS positief te bekijken?

Afgezien van de dramatische gevolgen voor het demografisch evenwicht van een land, veroorzaakt de AIDS-epidemie zodoende ook ingrijpende veranderingen op mentaal-cultureel en sociaal vlak binnen de samenleving. In Thailand heeft AIDS het debat over prostitutie voor het voetlicht gebracht, waardoor het instituut huwelijk een diepe crisis beleeft. In India heeft de homo-beweging zich rond de jaarwisseling min of meer voor het eerst openlijk gemanifesteerd. In Bombay werd een conferentie georganiseerd over 'opkomende seksuele identiteiten in Zuid-Azië'. Het onderwerp HIV/AIDS nam een belangrijke plaats in op deze conferentie. Terwijl 60% van de mannelijke homo's besmet blijkt te zijn, erkennen de medische autoriteiten niet dat homoseksuele contacten een rol spelen bij de verspreiding van het virus: zij ontkennen immers het bestaan van die groep.
Het AIDS-probleem is meer dan alleen een probleem in de gezondheidszorg. AIDS in Azië is veel meer dan louter een ontwikkelingsprobleem. Door AIDS wordt de samenleving gedwongen om na te denken over haar sociale, economische en politieke structuur. In die zin is AIDS een factor die veranderingen in de samenleving zichtbaar maakt en stimuleert. AIDS kan zelfs kansen creëren voor gemarginaliseerde groepen om erkenning te krijgen. Die 'positieve' kant van AIDS zou meer aandacht moeten krijgen.

XXX




begin document

tijdschrift India Nu

HOME Landelijke India Werkgroep

Landelijke India Werkgroep - 3 juli 2008