terug

www.stopkinderarbeid.nl


Utrecht, 19 november 2004


Geacht lid van de Tweede Kamer,

Graag vragen wij uw aandacht in verband met het algemeen overleg van de Vaste Commissie voor Buitenlandse Zaken met de minister voor Ontwikkelingssamenwerking over de follow-up van de SAVVN Kindertop.

Twee weken geleden werd in Hyderabad, India de internationale conferentie 'Out of Work and Into School - Children's Right to Education as a Non-Negotiable' afgesloten met een verklaring waarin de ruim 5.000 deelnemers uit de hele wereld zich verbonden aan de doelstelling om kinderarbeid af te schaffen en elk kind op school te krijgen.
De conferentie was georganiseerd door de Indiase MV Foundation en de campagne 'Stop Kinderarbeid - School, de beste werkplaats' waarin Hivos, de Algemene Onderwijsbond, FNV Mondiaal en de Landelijke Werkgroep samenwerken met Ierse en Duitse organisaties.

De deelnemers, waaronder ruim 100 vertegenwoordigers van vakbonden en maatschappelijke organisaties uit de rest van Azië, Afrika, Latijns Amerika en Europa, deden dit na 'in het veld' kennis genomen te hebben van de zeer opmerkelijke resultaten die de afgelopen 10 jaar in de deelstaat Andhra Pradesh zijn bereikt bij het bestrijden van kinderarbeid én het verzekeren van hun deelname aan regulier dagonderwijs. Ruim 300.000 kinderen uit de armste groepen, waaronder veel meisjes, hebben zo de gang van werk naar voltijds dagonderwijs gemaakt.
Overigens werden ook de ervaringen van deelnemers uit andere landen nauw betrokken bij de discussie hoe kinderarbeid het best bestreden kan worden. De deelnemers kwamen samen tot de conclusie dat een straffe aanpak van kinderarbeid én het bieden van fulltime formeel onderwijs aan elk kind niet alleen wenselijk maar ook op mogelijk is.

In de bijgesloten Engelstalige document over de rol van internationale donoren, waaronder Nederland, bij het bestrijden van kinderarbeid en het toegang bieden tot onderwijs, worden tal van aanbevelingen gedaan om het beleid om beide samenhangende terreinen te verbeteren.

Twee kwesties willen wij in het bijzonder aan u voorleggen.
De eerste betreft het voornemen van minister Van Ardenne (zie haar brief van 19 oktober jl. aan de Kamer) om het beleid meer te richten op non-formeel onderwijs, beroepsonderwijs en training en minder op formeel basisonderwijs. De minister zegt haar voornemen te baseren op de gezamenlijke evaluatie van donorsteun aan 'basic education'. Zij wil daardoor, zo laat ze weten, vooral de onderwijskansen van meisjes, kinderarbeiders, aidswezen en gehandicapten bevorderen.
Het vreemde is echter dat de evaluatie zelf echter allerminst eenduidig positief is over non-formeel onderwijs. Het gaat volgens de evaluatie vaak om nogal geïsoleerde vormen van onderwijs die het brede onderwijsbeleid verzwakken. Overigens wordt in het genoemde evaluatierapport non-formeel onderwijs ook niet specifiek gekoppeld aan groepen als meisjes en kinderarbeiders. Het woord kinderarbeid komt zelfs in het hele rapport niet voor.

De campagne Stop Kinderarbeid is zeer verontrust over het feit dat de minister non-formeel onderwijs lijkt te zien als 'oplossing' voor grote groepen kinderen - meisjes, kinderarbeiders, gehandicapten, aidswezen - die nu geen toegang tot het formele onderwijs hebben. Dit leidt er toe dat grote groepen kinderen permanent worden 'afgescheept' met allerlei vormen van parttime en veelal kortlopend onderwijs in plaats van effectief geïntegreerd te worden in kwalitatief goed, toegankelijk en gratis formeel basisonderwijs. In haar recente publicatie 'Combating child labour through education' pleit overigens ILO-IPEC voor vormen van overbruggingsonderwijs en actief huisbezoek om - ook oudere - niet schoolgaande kinderen alsnog in het formele onderwijs te krijgen.

Ook de hierboven geciteerde praktijk in India en diverse andere landen toont aan dat vormen van overbruggings- of transitieonderwijs naar het formele onderwijs en het toegankelijker en aantrekkelijk maken van dat onderwijs, tot de beste resultaten leidt. Die resultaten betreffen zowel het bestrijden van kinderarbeid, het bieden van gelijke(re) onderwijskansen aan elk kind als het integreren van tot nu toe vaak buitengesloten en gediscrimineerde groepen als kinderarbeiders en meisjes. Gebleken is ook dat armoede voor de meeste kinderarbeiders niet het grootste beletsel is om naar school te gaan, maar het tolereren van kinderarbeid in combinatie met en een schoolsysteem dat niet actief meewerkt aan het zorgen dat alle kinderen naar school kunnen gaan.

In de tweede plaats wil de campagne Stop Kinderarbeid ook haar grote zorg uitspreken over de antwoorden op de kamervragen van D66, PvdA en SP over kinderarbeid in de Indiase katoenzaadindustrie. Wij delen vanzelfsprekend de opvatting van staatssecretaris Van Gennip en minister de Geus dat 'bedrijven onverantwoord bezig zijn als ze gebruik maken van kinderarbeid'. In dat licht is het echter onbegrijpelijk dat de bewindslieden geen oordeel zeggen te kunnen vellen of de bedrijven, waaronder het Zeeuwse Advanta en een bedrijf waarin de Indiase dochter van Unilever een aandeel heeft, hun belofte zijn nagekomen om de schuldslavernij en fysiek schadelijke arbeid van minstens 12.000 kinderen aan te pakken. Ondanks enige activiteiten van de betreffende bedrijven om kinderarbeid te bestrijden, is uit alle onderzoek duidelijk geworden dat de bedrijven sinds 2001 van deze situatie op de hoogte zijn en sindsdien maar slechts schoorvoetend in actie zijn gekomen. De opmerking van de bewindslieden dat de bedrijven zelf geen kinderen in dienst hebben maar dat 'verderop in de keten' de boeren de kinderen inhuren, is verhullend en doet absoluut geen recht aan feit dat de bedrijven hun katoenzaadproductie via agenten direct uitzetten bij de boeren en door hun prijsstelling en bezoeken van kwaliteitsinspecteurs ter plekke direct invloed kunnen uitoefenen op de kinderarbeid en andere arbeidsvoorwaarden.

De campagne Stop Kinderarbeid vraagt u daarom de regering met klem te verzoeken om op korte termijn een indringend gesprek met alle bij deze kwestie betrokken en in Nederland actieve bedrijven te voeren en te eisen dat deze met een plan van aanpak komen. Dit plan van aanpak - op te stellen in samenwerking met de Indiase MV Foundation - moet op zo kort mogelijke termijn leiden tot het uitbannen van kinderarbeid, een effectieve oplossing voor de kinderen en het resperen van de arbeidsrechten van de volwassenen.
Gezien de ernst van de huidige situatie zou de regering bij in gebreke blijven alle haar ter beschikking staande middelen, waaronder mogelijk juridische, moeten aanwenden om de bedrijven aan spreken op én aansprakelijk te stellen voor het verwoesten van talloze kinderlevens.

Wij hopen dat u het bovenstaande in uw beraadslagingen van komende woensdag zult betrekken.

Met vriendelijke groet,

Gerard Oonk
Namens de campagne 'Stop Kinderarbeid - School, de beste werkplaats'


Landelijke India Werkgroep - 29 november 2004