print terug
BIJLAGE bij nr. 15 (december 2005)


Overheid gaat meer verantwoord inkopen


Al jaren bepleit het MVO Platform van 40 maatschappelijke organisaties - waarin de LIW een actieve rol speelt bij de politieke beleidsbeïnvloeding - voor een maatschappelijk verantwoord inkoopbeleid van de Nederlandse overheid. De overheid neemt namelijk 14% van alle aankopen in Nederland voor haar rekening! Na enkele kamermoties en een bescheiden begin met duurzaam inkopen door de overheid, is er nu een belangrijke doorbraak. Hoewel staatssecretaris van Geel van Milieu maar tot 50% wilde gaan, steunde de hele Kamer een CDA motie waarin het kabinet werd verzocht om uiterlijk in 2010 bij 100% van de rijksaankopen en - investeringen duurzaamheid als ‘zwaarwegend criterium’ mee te nemen. Van Geel, de coördinerend bewindspersoon op dit terrein, ging daarmee akkoord. Vóór het debat in de Kamer stuurde een achttal MVO Platformleden, waaronder de LIW, een brief aan de Vaste Kamercommissie voor VROM in verband met een Algemeen Overleg in de Tweede Kamer op 21 juni met staatssecretaris Van Geel. Zie voor het verslag van het debat: www.indianet.nl/ks050630.html.

In november organiseerde staatssecretaris Van Gennip van Economische Zaken een bijeenkomst over diverse producten en diensten die de overheid inkoopt. Er waren presentaties over computers, biologische catering, dienstreizen én natuursteen. De LIW presenteerde het gezamenlijke initiatief met de Stichting Natuur en Milieu om te komen tot ‘duurzame natuursteen’ (zie ook elders in India Actief 15). Ook de nationale en lokale overheid kopen namelijk nog veel natuursteen in, bijvoorbeeld voor gebouwen en bestrating, waarvan de kans zeer groot is dat niet deze niet duurzaam wordt gewonnen.


Verantwoorde overheidssubsidies voor bedrijven


Ook op een ander terrein heeft het MVO Platform resultaten geboekt bij het versterken van het regeringsbeleid op het terrein van MVO. Recent is namelijk de regeling geëvalueerd om een maatschappelijke toetsing te doen van de – meestal financiële – manieren waarop de Nederlandse overheid steun geeft aan bedrijven die willen investeren in of exporteren naar het buitenland. Daarbij waren ook het MVO Platform en de LIW betrokken. De evaluatie heeft geresulteerd in een brief aan de Tweede Kamer met actiepunten ter verbetering. Belangrijke punten waaraan we hebben bijgedragen zijn: meer overleg over projecten met maatschappelijke organisaties ter plekke, verduidelijking en aanpassing van het bestaande MVO toetsingskader, beter toegankelijke en snellere informatie over projecten en een inhoudelijke evaluatie van de daadwerkelijke MVO effecten van de projecten in 2007.


MVO Platform werkt mee aan ISO Richtlijn voor MVO


De LIW zit namens het MVO Platform in een nationale Nederlandse Normcommissie die bijdraagt aan een wereldwijde ISO Richtlijn voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Op basis van een gezamenlijk standpunt – de Dutch View – heeft de LIW namens het MVO Platform en de Nederlandse commissie in oktober deelgenomen aan de tweede internationale bijeenkomst in Bangkok. Wat daar uit is gekomen kunt u lezen in twee artikelen in de KAM Nieuwsbrief.


AMRO AMRO bevraagd over banden met ‘fout mijnbouwbedrijf'


De Landelijke India Werkgroep heeft het afgelopen jaar aandacht gevraagd voor de onverantwoorde mijnbouwactiviteiten van het Brits-Indiase mijnbouwbedrijf Vedanta Resources. Vedanta en haar dochterondernemingen BALCO, MALCO, Vedanta Alumina en Sterlite Industries zijn onderwerp van forse kritiek, zowel in India als internationaal. Het bedrijf wordt onverantwoordelijk optreden in sociaal en milieuopzicht ten laste gelegd.

De ABN AMRO bank is een van de financiële partners van Vedanta Resources en haar dochterondernemingen. De financiële betrokkenheid van ABN AMRO bij Vedanta Resources, is op verzoek van de LIW in kaart gebracht door onderzoeksbureau Profundo. Het rapport van Profundo roept vragen op over hoe ABN AMRO haar beleid en principes op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen toepast.

In een brief van 21 januari 2005 aan ABN AMRO heeft de LIW haar zorgen over het onverantwoordelijke beleid van Vedanta en haar dochterondernemingen uiteengezet. In de brief wordt de bank nadrukkelijk gevraagd om de financiële banden met Vedanta Resources te toetsen aan het eigen MVO-beleid. Deze brief is mede ondertekend door Novib, ICCO en Milieudefensie.

Een reactie van de ABN AMRO op deze brief heeft vele maanden op zich laten wachten. In haar antwoord meldt ABN AMRO dat er contact is geweest met Vedanta en dat de bank een positieve indruk heeft van de algemene bereidheid van het bedrijf om sociale- en milieu kwesties aan te pakken, en ook om specifieke maatregelen te nemen waar dat nodig mocht zijn. ABN AMRO sluit haar antwoord af met de mededeling dat “the company is paying attention to further improving its environmental and social standards”. De bank voegt daar nog aan toe dat “Based on our experience we will continue our discussions with Vedanta on financial, social and environmental issues and offer them our support in further developing their business”.
Over cliënten met een ‘below average social and environmental performance’ stelt de ABN AMRO in algemene zin dat de relatie met de cliënt zal worden verbroken als deze geen bereidheid tot verbetering van beleid en implementatie toont. Problematisch is dat ABN AMRO in deze brief op geen enkele manier inzicht verschaft in de criteria op grond waarvan verbetering van Vedanta’s sociale en milieu standaarden kan worden afgemeten, of op welke termijn dat moet gebeuren.

Op 3 augustus 2005 vond in Londen de Algemene Ledenvergadering van Vedanta Resources plaats. Het Indiase (familie)bedrijf staat sinds december 2003 genoteerd aan de London Stock Exchange. Ter gelegenheid van deze ALV heeft een groep milieu- en mensenrechtenactivisten een ‘tegenrapport’ uitgebracht. In dit rapport worden voorbeelden gegeven van de kwalijke praktijken waar Vedanta Resources en haar dochterondernemingen zich in India schuldig aan maken. Bovenal geeft het rapport een reeks voorbeelden van de negatieve effecten van het handelen van Vedanta Resources op bevolking en milieu in India. In het rapport wordt een groot aantal mensenrechtenschendingen gepresenteerd Vooral de respectloze wijze waarop het bedrijf met de tribale bevolking in mijn bouwgebieden omgaat springt in het oog. Door de jaren heen, gelijke tred houdend met Vedanta’s expansie, zijn duizenden mensen slachtoffer geworden van gewelddadige ontruimingen van hun huizen en dorpen.

Het rapport gaat ook in op onrechtmatigheden bij Vedanta’s beursgang, ondeugdelijk corporate management, vriendjespolitiek, etc. Specifiek met betrekking tot India geeft het rapport een somber beeld van het beleid van Vedanta Resources: handel met voorkennis, schimmige deals met politici, het niet respecteren van wettelijk verplichte inspraakprocedures tbv de lokale bevolking, pressie op lokale bestuurders om hen op te zetten tegen de eigen tribale bevolking, bouwen van fabrieken en mijnen zonder toestemming van relevante overheidsinstanties, etc.

De Nederlandse pers heeft vrij uitgebreid aandacht aan het onderwerp besteed. In de Financiële Telegraaf, Trouw en het Financieele Dagblad zijn begin augustus 2005 artikelen verschenen. Met name in het artikel in het Financieele Dagblad wordt ABN AMRO het vuur na aan de schenen gelegd: "Het Britse verslag roept de vraag op waarom ABN AMRO überhaupt in zee is gegaan met Vedanta en de grootaandeelhouder Sterlite Industries. De bank kent een eigen code voor metaal- en mijnbouwbedrijven, de zogenoemde 'metals and mining policy', die geldt voor alle mijnbouwklanten. Als ABN AMRO uitgaat van de zogenoemde 'best practice'-methode - er wordt gekeken naar het gemiddelde van de sector en er wordt vervolgens belegd of krediet gegeven aan bedrijven die boven het gemiddelde liggen - dan had de bank vanaf het begin de door hemzelf voorgeschreven verplichting van dialoog moeten aangaan. Vedanta zit op basis van openbare informatie al onder het gemiddelde. ABN AMRO kan op deze vragen geen antwoord geven omdat ze vallen binnen de afspraken over geheimhouding tussen klanten bank. De enige verklaring voor de betrokkenheid van ABN AMRO is dat de bank de afweging heeft gemaakt om zich actief te bemoeien met Vedanta om zo verbeteringen tot stand te brengen.”

Indiase en internationale mensenrechten- en milieuorganisaties, waaronder mines, minerals&People (mmP), de Environmental Protection Group Orissa, India’s People’s Tribunal etc, verheffen in een niet-aflatende stroom van protesten, demonstraties, juridische procedures, hoorzittingen, artikelen etc. hun stem tegen Vedanta’s kwalijke praktijken. Ook officiële instanties als het aan het Indiase Supreme Court (Hooggerechtshof) verbonden Central Empowered Committee (CEC) hebben zich in niet mis te verstane bewoordingen uitgelaten over de misstanden waar Vedanta’s verantwoordelijk voor is. Het Supreme Court zal naar verwachting zeer binnenkort reageren op de aanbevelingen gedaan van het CEC. Het CEC van mening is dat bauxietwinning in de Nyamgiri heuvels in Orissa ontoelaatbaar is vanwege de kwetsbaarheid van het gebied; dat Vedanta onterecht vergunningen voor de bouw van een aluminiumfabriek heeft verkregen; en dat de winning van bauxiet en de constructie van de aluminiumfabriek met onmiddellijke ingang stop gezet moeten worden.

ABN AMRO heeft in de tweede helft van 2005 een aantal malen met Vedanta Resources gesproken. Zij benadrukt dat Vedanta Resources bereid is aan de verbetering van standaarden te werken. ABN ziet hierin een rol voor zichzelf weggelegd. Ondanks diverse verzoeken van de LIW, daarin gesteund door Novib, is het nog onduidelijk hoe ver de ABN kan en wil gaan in het aanspreken van Vedanta én of dat op de korte termijn enig effect zal sorteren.

Ondertussen hebben een aantal Indiase milieu- en mensenrechtenorganisaties te kennen gegeven niet met ABN in gesprek te willen, laat staan met Vedanta. Onder deze organisaties is de scepsis ten opzichte van de vermeende goede bedoelingen van de bank te groot. Gezien de ernst van de mensenrechtenschendingen en wetsovertredingen in Orissa en elders in India waar Vedanta verantwoordelijk voor wordt gehouden vragen deze organisaties ABN AMRO per direct de relatie met Vedanta te verbreken en dat ook publiekelijk bekend te maken.

De Landelijke India Werkgroep blijft er, samen met Novib, bij ABN AMRO op aan dringen om duidelijk te maken welke voortgang met Vedanta is geboekt. Over de relatie tussen ABN AMRO en Vendata is het laatste woord nog niet gezegd.

Meer achtergrondinformatie

Het imperium van Vedanta Resources omvat onder andere de volgende ondernemingen: BALCO’s aluminiumsmelterijen in Korba in de deelstaat Chhattisgarh MALCO’s aluminium raffinaderij in Mettur in het noorden van de deelstaat Tamil Nadu Bauxietwinning in de Shevaroyan heuvels, ook in Tamil Nadu Vedanta Alumina’s aluminiumraffinaderij in Lanjigarh, en bauxietmijnen in de Nyamgiri heuvels, in de deelstaat Orissa Sterlite’s kopersmelterijen in Tuticorin, Tamil Nadu.

Vedanta Resources en haar dochterondernemingen zijn betrokken zijn bij een aantal milieudrama’s. Een paar voorbeelden. De rücksichtsloze winning van bauxiet in kwetsbare, natuurgebieden zoals de Nyamgiri heuvels in Orissa. Bauxietreserves bevinden zich in dit gebied boven de 1000 meter. Om deze reserves te ontsluiten worden hele heuveltoppen afgegraven. Dit heeft ontbossing, aardverschuivingen, erosie, en verstoring van waterstromen tot gevolg. Van zorgvuldige rehabilitatie van verlaten mijnen is geen sprake. De bijzondere biodiversiteit van het gebied staat op het spel, bevestigt ook de Environmental Protection Group Orissa, een lokale milieuorganisatie.

Een ander probleem betreft Vedanta’s zorgeloze omgang met afvalproducten die vrij komen bij de productie van aluminium, zoals de zgn. ‘red mud’ dat caustische soda bevat. Het is mogelijk ‘red mud’ te recyclen, maar in Orissa is Vedanta Alumina vooralsnog van plan de goedkope oplossing te nemen door het afval te dumpen op de oevers van de Vamshadhara rivier.

Ook het afvalmanagement van de Sterlite kopersmelterij in Tuticorin, gelegen nabij de ecologisch kwetsbare Golf van Mannar in Tamil Nadu, laat veel te wensen over. Tot deze conclusie kwam het Supreme Court Monitoring Committee on Hazardous Waste in september 2004. De uitstoot van zwaveldioxide is ontoelaatbaar hoog. De onafgedekte bergen fosforgips and arsenicumhoudende slakken op het bedrijfsterrein moeten opgeruimd worden. Eind juli 2005 blijkt er niets veranderd; SCMC dringt nu aan op sluiting van de fabriek.

Over de financiële betrokkenheid van ABN AMRO bij Vedanta zijn de volgende feiten bekend:

  • In september 2003 regelt ABN AMRO een lening ter waarde van $218 miljoen voor Vedanta’s dochter BALCO.
  • ABN AMRO is betrokken bij de beursgang van Vedanta naar de London Stock Exchange in december 2003.
  • In juni 2004 regelt ABN AMRO, samen met ANZ Investment Bank en ICICI Bank, een lening ter hoogte van $ 67.6 miljoen voor Sterlite Industries.
  • In december 2004 verzorgt ABN AMRO, samen met twee andere banken, een obligatie-uitgifte voor Vedanta Resources ter waarde van $ 500 miljoen.




Landelijke India Werkgroep - 21 december 2005