terug
Onderstaand artikel is gepubliceerd in: Internationale Samenwerking, augustus 1989      

Landelijke India Werkgroep

LIW pluist elke snipper papier over India na

door:
Hans Spruijt

Hoewel jaarlijks 10.000 tot 12.000 Nederlanders India als vakantiebestemming kiezen, zijn slechts weinigen bekend met de economische en culturele achtergronden van dit ontwikkelingsland. Natuurlijk, iedere India-ganger heeft weleens gehoord van het kasten stelsel van de Hindoes, weet het witmarmeren Taj Mahal-monument in Agra te vinden en is misschien zelfs op de hoogte van het feit dat dit immense land vele miljoenen guldens ontwikkelingshulp van Nederland krijgt.
Dat de kennis en belangstelling bij velen gering is heeft niet gelegen aan de Landelijke India Werkgroep (LIW). Al vele jaren zijn een paar professionele krachten en tientallen vrijwilligers actief op het gebied van informatievoorziening over India. Tevens worden standpunten over met name de Nederlandse hulp aan dit Aziatische

Nederland kent vele solidariteitsbewegingen, werkgroepen en landencomitées die zich inspannen voor bepaalde groepen in de Derde Wereld. Er wordt voorlichting gegeven en de nodige actie ondernomen om mensen te winnen voor het eigen gelijk. Sommige van deze groepen gaan hierin zover dat het soms moeilijk is uit te leggen aan buitenlanders, dat zij hiervoor indirect financiële middelen kunnen krijgen van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking. Dit subsidiekanaal heet de NCO, de Nationale Commissie voorlichting en bewustwording Ontwikkelingssamenwerking, die jaarlijks ongeveer 16 miljoen gulden krijgt van de Rijksbegroting. Ooit merkte een in Den Haag gestationeerde diplomatiek vertegenwoordiger van een Derde Wereldland over de NCO tandenknarsend op: "Nederland kent zulke democratische verworvenheden, dat een minister de kritiek op zijn beleid zèlf financiert."
De Landelijke India Werkgroep (LIW) is al jaren een dankbaar gebruiker van NCO-gelden. Onder meer drie beroepskrachten worden ervan betaald. Enige jaren geleden heeft de Inspectie Ontwikkelingssamenwerking te Velde (IOV) eens gekeken hoe de rijksmiddelen werden aangewend die de NCO doorsluisde naar de LIW. Hoewel het vertrouwelijke rapportage betreft, hoeft hier niet achterwege te blijven dat de inspecteur van het ministerie louter achten, negens en tienen gaf aan de LIW.

land uitgedragen. Niet iedereen is altijd even enthousiast over wat de LIW naar voren brengt, maar respect voor de effectiviteit van dit landencomité en de kennis van zaken van de LIW-medewerkers heeft eenieder.


Elke snipper papier van het ministerie van Buitenlandse Zaken over het onderwerp India pluist de LIW door en elke in Nederland verkrijgbare relevante wetenschappelijke verhandeling wordt geconsumeerd. Er zijn banden met Indiase organisaties. Veelvuldig worden journalisten op het spoor van een verhaal, een radio-item of een televisieprogramma over India gezet. En tenslotte weet deze in Utrecht gestationeerde werkgroep zonodig de volksvertegenwordigers en het ministerie in Den Haag te vinden.

Acties
Zo ging enige jaren geleden de voorgenomen leverantie van Nederlandse vistrawlers niet door. De LIW wist de Minister in Den Haag te overtuigen dat dit geavanceerde vistuig veel 'kleine' vissers in India het brood uit de mond zou kunnen stoten. Verder timmerde LIW aan de weg met acties tegen voortzetting van zuivelhulp aan India, eerder bedoeld voor het wegwerken van zuiveloverschotten dan het stimuleren van kleinschalige veehouderijen op het Indiase platteland. Het 'gevecht' met Den Haag en Brussel eindigde onbeslist: de hulp ging door, zij het aangepast en voor beperkte duur en in kleinere hoeveelheden.
Een recente activiteit van de LIW ging de mist in. Het comité had zich ter dege voorbereid op de behandeling van de zogenaamde landen beleidsplannen in de Vaste Tweede Kamercommissie voor Ontwikkelingssamenwerking, die voor 29 mei was gepland. In het landenbeleidsplan voor India is vastgelegd hoe de samenwerking tussen Nederland en India er de komende 3-4 jaar zal uitzien. De kabinetscrisis gooide echter roet in het eten en de behandeling van deze stukken is voorlopig uitgesteld. Gerard Oonk, een van de drie betaalde deeltijdfunctionarissen van de LIW: "Als de tijd daar is zullen we deze zaak zeker weer oppakken. Ik neem aan dat als een nieuwe minister komt of de huidige blijft zitten er een uitspraak moet komen over armoedebestrijding. Dat is zeker van belang voor een land als India, waar volgens officiële cijfers een kleine 300 miljoen mensen onder de armoedegrens leven. Temeer, omdat er in Nederland wat mensen rondlopen die beweren dat India geen hulp meer nodig heeft."

Onlangs werd het vizier van de LIW gericht op de veelvuldig voorkomende maar wettelijk verboden praktijken van kinderarbeid in India en verscheen een boek over de rol van het bedrijfsleven in India.
Over de laatste actie vertelt Pit Gooskens, een collega van Oonk. "Aanleiding voor de in juni gehouden themadag was de nieuwe LIW-uitgave 'Het Nederlandse bedrijfsleven in de Derde Wereld, voorbeeld India'. Wij wilden niet zomaar een boek maken, het moest een vervolg hebben. Vanuit deze gedachte heeft de LIW het symposium georganiseerd. Er kwamen ongeveer 160 bezoekers op af. Onder hen bevonden zich vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en werknemersorganisaties." Een werkgroep van de LIW zal dit onderwerp blijven volgen. "Zo zal mogelijk de Nederlandse vakbeweging worden aangesproken op de noodzaak van solidariteit met de werknemers in India", aldus Gooskens.
Veel van de kennis, verwerkt in de jongste LIW-uitgave over het bedrijfsleven is afkomstig van een studie in het kader van het Dutch Programma for Alternatives in Development (IDPAD). Dat is een wetenschappelijk samenwerkings- en uitwisselingsprogramma tussen Nederlandse en Indiase wetenschappelijke instellingen. Nederland betaalt uit fondsen voor Ontwikkelingssamenwerking een groot deel van de kosten van IDPAD, dat in 1981 van start ging.
De toonzetting van het boek kan niet beter worden geïllustreerd dan met een citaat uit het voorwoord van Prof. dr. Gerrit Huizer van de Katholieke Universiteit Nijmegen. "Begrip voor het feit dat multinationals met hun indrukwekkende technologie een grote bijdrage hebben geleverd aan de hoge levensstandaard in de rijke landen, behoeft ons niet te weerhouden van kritiek op de wijze waarop zij dit hebben gedaan, soms ten koste van mensen in de Derde Wereld, of van het leefmilieu.... Het lijkt onrealistisch te veronderstellen dat we nog 20 jaar langer op dezelfde wijze onze produktie kunnen laten voortgaan en laten groeien zonder onherstelbaar onheil aan te richten, niet alleen in de Derde Wereldlanden, maar ook in ons eigen milieu."

Milieu
De Landelijke India Werkgroep zal de komende maanden de link tussen milieu en armoede nog vaker aan de orde stellen. In november staat een themadag Milieu en Armoede op het programma. Gerard Oonk hierover: "Het idee is toch nog vaak dat milieu in India een luxeproblematiek is die kan worden opgelost door investeringen in technische zaken. Een aantal Indiase milieu-organisaties en de LIW willen aandacht vragen voor de benarde economische positie van grote groepen Indiërs op het platteland, die moeten leven van de natuur. Zij worden in hun bestaansmogelijkheden bedreigd door milieuproblemen. Door erosie aangetaste berghellingen volzetten met Eucalyptusbomen kan een oplossing zijn die macro-economisch verantwoord lijkt in verband met het vele hout dat deze bomensoort 'levert', maar voor bosbewoners betekent het een ramp. Zij moeten leven van het bos door bijvoorbeeld vruchten te plukken van de bomen. Helaas leven deze Indiërs in de schaduwzijde van de economie: zij komen niet voor op de winst- en verliesrekening van de regering. Houtproduktie komt daarop wel voor en lijkt daarom voorrang te krijgen boven het bestaansrecht van grote groepen mensen."
"Eenzelfde verhaal gaat op voor bijvoorbeeld vissers die lijden onder vervuiling als gevolg van ongecontroleerde industriële expansie. Of wat te zeggen van kleinschalig opererende boeren. Voor de planners in de hoofdstad New Delhi tellen alleen maar grote voedselproducenten, die zich richten op consumenten in steden. 'Kleine' boeren komen daardoor in de knel bijvoorbeeld als gevolg van verzilting van de bodem. Dit probleem hangt samen met irrigatie van grote landbouwarealen. De waterhuishouding in de Gangesvallei en andere plaatsen staat onder grote druk."
Op het ogenblik worden deskundigen aangezocht voor deelname aan de themadag Milieu en Armoede. 's Middags wordt een forum gehouden dat zal discussiëren over het Nederlandse ontwikkelingsbeleid ten aanzien van milieuprojecten in India. Het oog is gericht op de Gangesvlakte in de noordelijke deelstaat Uttar Pradesh. Daar zijn de Indiërs actief met Nederlandse middelen en kennis om iets te doen aan de kwaliteit van het water in de Ganges en zijrivieren en het vergaren van kennis en ervaring met meet- en zuiveringsmethoden.
Milieu is sinds enkele jaren een van de belangrijkste sectoren van de Indiaas-Nederlandse samenwerking. Hoewel het beslist niet de hele lading dekt, staan vooral de activiteiten in de steden Kanpur en Mirzapur in de belangstelling. In deze steden aan de Ganges wordt op technisch hoogstaande wijze afvalwater gezuiverd én tegelijkertijd een drinkwater en sanitatieprogramma uitgevoerd voor de omwonenden. Tientallen studenten van Nederlandse Techische Universiteiten hebben al rondgesnuffeld in het projectgebied van de miljoenenstad Kanpur. Een aantal van deze studenten zal zeker deelnemen aan de themadag in november.

Juiste soort?
Oonk: "Met name zal de vraag aan de orde komen of Nederland nu wel de juiste soort projecten steunt, discussies over de techniek van waterzuivering en dergelijke zijn niet zo relevant voor de meeste deelnemers aan het forum." Voordat de discussies zullen losbranden in november, hebben leeshongerige symposiumdeelnemers al een dikke map achtergrondinformatie verorberd, die momenteel wordt samengesteld. Na de milieuthemadag van de LIW gaat de werkgroep milieu onverdroten door. Als het aan Gerard Oonk ligt kan er op de themadag ook best gesproken worden over milieuprojecten in andere ontwikkelingslanden. Dit sluit aan bij het huidige werkwijze om nieuwe LIW-doelgroepen aan te boren. "We zullen ons verhaal duidelijk moeten maken aan zo groot mogelijke groepen", is zijn mening. Oonk bestrijdt ten stelligste dat de LIW zou lijden onder minder wordende belangstelling bij Nederlanders voor India, omdat de ogen meer en meer zouden worden gericht op de Afrikaanse ontwikkelingslanden.
Twan Custers - de derde betaalde kracht van de LIW - stelt in dit verband: "Het is te gemakkelijk om voor dezelfde parochie te blijven preken. Door andere ingangen te kiezen proberen we zoveel mogelijk mensen te bereiken. Neem bijvoorbeeld de 10.000 tot 12.000 Nederlandse toeristen die jaarlijks India bezoeken. Natuurlijk, een deel daarvan is niet gewend om kritisch na te denken over van alles en nog wat. Toch loopt het een boekje dat wij vorig jaar gemaakt hebben voor reizigers naar India als een trein. Er zijn reisbureaus die hele partijen bestellen en meesturen met de vliegtuigtickets voor India. Dit soort activiteiten van de LIW is niet bedoeld om onszelf aan de gang te houden, maar om te zorgen dat LIW zich niet afsluit. Er moeten heel goede redenen zijn om je als LIW niet met dat soort groepen bezig te houden. Je moet niet alleen richten op een elitaire groep, politiek geëngageerde Nederlanders."

'Cludblad'
"In dit verband is het ook interessant te vermelden dat een Haagse groep Hindoestanen zich zeer aangetrokken voelt tot onze activiteiten. Op eigen initiatief hebben zij vorig jaar bij de Indiase ambassade in Den Haag geprotesteerd tegen de nog immer voorkomende weduweverbrandingen in India. Het is toch uniek dat Hindoestanen zo'n actie ondernemen tegen een uitwas van geloofsgenoten in een land waarmee zij zich alleen nog maar emotioneel verbonden voelen." Momenteel is de LIW bezig met het vernieuwen van de India Nieuwsbrief, een tweemaandelijks 'clubblad', zoals Custers het noemt. De oplage is al jaren constant 800-900 exemplaren. Met een aantrekkelijker uiterlijk en luchtiger inhoud zou dat kunnen stijgen. Custers gaat hierin verder dan Gooskens en Oonk en oppert een Indiase kookrubriek, maar noemt dat eerlijkheidshalve wel "een concessie". Custers: "De LIW wordt ook heel vaak benaderd door mensen die een cursus Hindi willen doen. Tot nu toe hebben we altijd neen moeten verkopen, maar wat is er eigenlijk op tegen als je zou kunnen zeggen: koop twee jaargangen van de Nieuwsbrief en je hebt een schriftelijke beginnerscursus Hindi compleet?"



LIW IN 'T NIEUWS

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Kinderarbeid & Onderwijs

HOME Landelijke India Werkgroep

Landelijke India Werkgroep - 22 augustus 2003